Ал мурда берилген түшүндүрмөлөргө карабастан, жарандар 10 айлык окуу мөөнөтүнүн себептерин сурап жатышканын белгиледи. Орунбеков бул чаралар айдоочулардын даярдыгын жакшыртууга жана жолдордо авариялардын санын азайтууга багытталганын баса белгиледи.
«Сапаттуу даярдыктан өткөн айдоочу өзүнө, жүргүнчүлөргө жана жол кыймылынын башка катышуучуларына коркунуч туудурбайт. Эреже билбегендердин айынан жыл сайын көптөгөн адамдар өлөт», — деди ал.
Анын айтымында, мамлекеттин максаты калкка ыңгайсыздык жаратуу эмес.
Негизги милдет — жолдордо коопсуздукту камсыздоо жана адам өмүрүн сактоо. Орунбеков 10 айлык курстун теориялык жана практикалык сабактарды камтыганын жана күн сайын окууну талап кылбай турганын түшүндүрдү. Сабактар аптасына эки-үч жолу 2-3 сааттан өтөт, онлайн форматта өтүү мүмкүнчүлүгү менен.
Айдоочуну даярдоо үчүн эки жарым ай жетиштүү деген сын дагы четке кагылды. Орунбеков мындай мөөнөттүн керектүү билимдерди терең өздөштүрүү үчүн өтө аз экенин белгиледи. Окуу программасына психологиялык даярдык жана жол этикасынын элементтери кошулушу пландалууда.
«Жолдордо конфликттер чыдамсыздык жана жаман мамиледен келип чыгат. Ошондуктан окуу планында айдоочулук маданияты жана өз ара урматтоо темалары камтылат», — деп кошумчалады ал.
Ал айдоочулук күбөлүк алуу процессинин алты айдан бир нече жылга чейин созулганын мисал катары келтирди.
Мисалы, Финляндияда даярдык бир жылга чейин созулушу мүмкүн, андан кийин айдоочуга убактылуу күбөлүк берилет. Германияда мөөнөт орточо алганда 6дан 12 айга чейин, Швецияда жана Норвегияда — бир жылга чейин, ал эми Улуу Британия, Канада, АКШ, Австралия жана Жаңы Зеландия сыяктуу өлкөлөрдө бул процесс эки жылга чейин созулушу мүмкүн.
Орунбеков ошондой эле Кыргызстандагы жол кырсыктарынын статистикасын келтирди. Анын маалыматына ылайык, 2025-жылы өлкөдө 8 456 ЖТП катталып, 900 адам каза болуп, 12 169 адам жабыркаган. Соңку он жылда 75 000ден ашык авария болуп, 9 000ден ашык адамдын өмүрү кыйылган.
«Кыргызстан ЖТПдан каза болгондордун саны боюнча лидерлик орундардын бирин ээлейт. Бардык кабыл алынган чаралар жарандардын коопсуздугун камсыздоого жана жолдордо өлүмдү азайтууга багытталган», — деп баса белгиледи ал.
Акырында Орунбеков көптөгөн айдоочулар Жол кыймылынын эрежелери менен тааныш эместигин жана кээде кайсы авто мектебинде окуу өткөнүн эстей албай турганын, бул мурунку коррупциялык практикалардын натыйжасы экенин белгиледи.
