Франк экономикалык кризистин фонуна карата күчтөнүп, башка валюталарды артка калтырууда

NZZ маалыматтарына ылайык, доллардын түшүшү 2025-жылдагы финансылык жылдын негизги учурларынын бири болду. Америкалык валюта, АКШнын соода саясатынын өзгөрүүлөрү менен байланышкан олуттуу экономикалык шоктордун фонуна карата, дүйнөнүн 15 ири валютасына карата өз баасын төмөндөттү.

2025-жылы доллар "башпаанек валютасы" статусун жоготту, жана бул ролду кайрадан швейцар франкы өзүнө алды. Негизги учур 2-апрелде болду, анда президент Дональд Трамп көптөгөн өлкөлөр жана региондор үчүн жаңы бажы режимин жарыялады. Алгачкы жарыяланган тарифтер төмөндөтүлгөнүнө карабастан, бажы ставкаларынын орточо деңгээли 2,3% дан 14% га чейин жогорулады — бул 1939-жылдан берки эң жогорку деңгээл.

Доллардын байкалган алсырашуусу

Мындай өзгөрүү рыноктордо толкунданууларды жаратты жана доллардын башка валюталарга карата баасынын төмөндөшүнө алып келди. Айрыкча, "гринбек" швед кронасына карата 20%, мексикан песосуна карата 16% жана швейцар франкы боюнча 14% арзандады. Доллардын деңгээли жапон иенасына карата дээрлик мурдагы деңгээлде калды.

Апрелде болгон өзгөрүүлөр жылдын финансылык динамикасын аныктады. Санкт-Галлен кантондук банкындагы башкы инвестициялык директор Томас Штукки доллардын төмөндөшүн эске алууга болбойт деп белгилейт. Соодага негизделген эсептөөлөрдө валюта өз баасынын болжол менен 7% жоготту.

Франкка келсек, экономист Карстен Юниус 2025-жыл анын үчүн өзгөчө жыл болгон жок деп белгилейт. Ошентсе да, Швейцариянын улуттук банкы (SNB) экинчи кварталда доллар соодасына "акылдуу жана чектелген масштабда" кийлигишкенин кошумчалайт банк J. Safra Sarasinдин башкы экономисти.

Евро, өз кезегинде, франкка карата 1% арзандады. Юниус булты швейцария зонасы менен еврозона ортосундагы пайыздык ставкалардын айырмасы 2,6 пайыздык пунктка жеткендиги менен байланыштырды — бул Германиянын кайра бириккен убагынан берки эң жогорку көрсөткүч.

Британ фунту, кытай жэньминьби жана жапон иенасы да кыйла алсырады — 5%, 9% жана 12% тиешелүү. Тек гана швед кронасы франкка карата салыштырмалуу туруктуулукту көрсөттү.

Негизги ставкалар негизги фактор болгон жок, бирок маанилүү көрсөткүч болуп калды

2025-жылы ар түрдүү экономикалык зоналардагы акча-кредит саясаты валюталык курстарга олуттуу таасир эткен жок. Башка маанилүү темалар алдыга чыкты, ал эми Швейцариянын улуттук банкы, АКШнын Федералдык резервдик системасы жана Европалык борбордук банк ставкаларды төмөндөтүү циклын улантышты.

SNB эки жолу негизги ставканы 0,25 пайыздык пунктка төмөндөттү — 0% га чейин. ЕЦБ да төрт жолу ошол эле деңгээлде ставканы төмөндөттү — 2% га чейин. Федералдык резервдик система 0,25 пайыздык пунктка үч төмөндөтүү жүргүздү, бул 3,5–3,75% диапазонун орнотууга алып келди.

2026-жыл үчүн аналитиктер SNBнин ставканы өзгөртпөйт деп болжолдоодо. Регулятор "терс ставкаларга кайтуу үчүн жогорку чектин" бар экенин белгиледи, ал эми кээ бир адистер биринчи жогорулатуу 2027-жылдын башында болушу мүмкүн деп болжолдошууда.

Ошол эле абал еврозонада да байкалууда. Деривативдик рыноктордун маалыматына ылайык, ставкаларды төмөндөтүү кийинки жылга пландалган эмес. ЕЦБнын башкармалыгынын мүчөсү Изабель Шнабель жакында кийинки кадам катары ставканы жогорулатуу болушу мүмкүн экенин белгиледи.

АКШда, тескерисинче, ставкаларды дагы төмөндөтүү күтүлүүдө. Рынок 0,25 пайыздык пунктка эки кадамды күтүп жатат — апрелде жана июлда. ФРСтин жетекчилигинин алмашуусун эске алганда белгисиздик күчөйт: төрага Джером Пауэллдин мөөнөтү майда бүтөт, жана президент Трамп акыркы айларда анын саясаттагы катуулугун сындап келет.

Жаңы Fed башчысынын тандалышы

Штуккинин айтымында, доллардын келечеги көп жагынан Трамптын ФРСтин пайыздык саясатын күчөтүү мүмкүнчүлүгүнө байланыштуу. Пауэллдин мураскору дайындалуусу маанилүү болот. Рыноктордо жаңы ФРС жетекчиси июндун биринчи жыйынында ставканы төмөндөтүшү мүмкүн деген мүмкүнчүлүк талкууланууда, бул "жаңы доордун" белгиси катары.

Пауэллдин мураскору пайыздык ставка боюнча ФРСтин калган мүчөлөрүнүн аракеттерин макулдашууга жөндөмдүү болобу же "алсырак доллар" идеясына каршы туруштук берүү өтө күчтүү болобу деген суроо да маанилүү. Ошентсе да, экономисттер ачык бунт күтүшпөйт. Юниус белгилегендей, акыркы ставкалар боюнча чечимдердеги "каршы" добуштар ФРСте пикирлердин кеңири таралышын көрсөтөт. 2026-жыл үчүн Юниус франк евро жана долларга карата бир аз күчөйт деп болжолдойт.

Источник: ИноСМИ