30-мартта калдыктар менен күрөшүүгө арналган Эл аралык күн белгиленет. Бул контекстте БУУ жаңылыктар кызматынын өкүлдөрү Түркиядагы БУУнун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (ФАО) убактылуу өкүлү Набил Ганги менен жолугушту.
Маселе сан менен
Ганги маселенин масштабын фактыларга таянып баса белгилейт:- 13% азык-түлүк дүкөнгө жетпей эле жокко чыгарылат;
- тамак-аш жоготулары жана калдыктары дүйнөдөгү парник газдарынын бардык чыгарылыштарынын 8-10% түзөт, бул авиациядан чыккан чыгарылыштардан беш эсе көп.
Нандан супермаркеттерге чейин долбоорлор
Түркияда жана Борбордук Азияда ФАО бардык жеткирүү чынжырындагы этаптарды камтыган демилгелерди ишке ашырууда. Эң маанилүү багыттардын бири — көп учурда таштандыга кетүүчү нан менен иштөө."Биз нанды ашыкча чыгарууну азайтуу боюнча пекарнялар менен биргеликте долбоорлорду ишке ашырдык, анткени бул өлкөдөгү эң көп таштандыга кетүүчү азыктардан бири. Ошондой эле, биз айыл чарба секторунда жыйноодон кийинки иштетүү маселелери менен алектенүүдөбүз, жүк ташууда жана сактоодо жоготууларды минималдаштыруу үчүн", — деп белгиледи Ганги.
Иш жүргүзүү дагы эле керектөөчүлөр менен улантылууда. Ганги тамак-ашты даярдоо жана колдонуу процессин оптималдаштыруу үчүн супермаркеттер жана мейманкана бизнеси менен кызматташуунун маанилүүлүгүн баса белгилейт.
Энергетикалык кризистин азык-түлүк коопсуздугуна таасири
"'Энергия-азык-түлүк' комплекси азыркы учурда көңүл борборунда. Региондогу конфликттер нефть жана газ бааларына, ошондой эле жер семирткичтерге таасир этет. Азык өндүрүү үчүн жер семирткичтер жана энергия зарыл. Бул өндүрүш көлөмүнүн кыскаруусуна алып келиши мүмкүн. Ошондуктан, биз өндүргөн нерселердин кайсынысы калдыктарга айланып жатканын көзөмөлдөө өтө маанилүү", — деп түшүндүрөт Ганги.Ар бир адамдын жеке салымы
Ганги маселени чечүү ар бирибиздин жеке аракеттерибизден башталат деп эскертти.Ар бир аракет маанилүү, жана кичинекей кадамдар да кырдаалды өзгөртө алат."Калдыктарды азайтуу — бул күн сайын чечүүгө боло турган тапшырма, — деп баса белгилейт Ганги. — Бул өндүрүүчүлөр жана бөлүштүрүүчүлөр үчүн гана эмес, биз, керектөөчүлөр үчүн да тиешелүү: бул сатып алууларды так пландаштыруудан, азыктарды туура сактоодон же калдыктарды азайтуу боюнча иш алып барган компанияларды колдоодон турат. Ар бир жолу мындай чечимдерди кабыл алганда, биз айлана-чөйрөнү коргоого жана тамак-аштын биздин столдорубузда, таштанды контейнерлеринде эмес болушун камсыздоого жардам беребиз".
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: ФАО / Х. Камис.
