Фото 24.kg. Надырбек Жусупов
— Башкы суроодон баштайлы. Жол кыймылынын эрежелерин бузуу боюнча кайсы учурлар эң көп кездешет?
— Мен үч негизги бузуу түрүн бөлүп көрсөтмөкчүмүн. Биринчиси — жол белгилерин сактабоо: айдоочулар көп учурда тыюу салынган жерден бурулушат же эки жолу тыюу салынган сызыкты бузушат.
Экинчиси — кесилишке чыгуу, ал эми унааны улантууга мүмкүнчүлүк жок. Бул жол кыймылынын эрежелеринин 13.2 пунктун бузуп, кесилиштерди тосуп калат.
Үчүнчүсү — унаа айдаганда мобилдик телефон жана гаджеттерди колдонуу. Бул айдоочулардын көңүлүн бөлүүнүн эң кеңири таралган себептеринин бири.
— Бишкекте кайсы жол участкалары бузуу боюнча эң көп кездешет?
— Учурда бул жаңы магистраль. Түнкүсүн ал жерде эрежени катуу бузган, ылдамдыкты ашырган жана автохулигандык менен алектенген жаштар чогулат. Биз түнкү убакта ал жакка көп чыгып турабыз.
Күндуз болсо, шаар боюнча кичинекей бузуу учурлары катталат: эрежеге ылайык бурулуштар, эки жолу тыюу салынган сызыкты кесип өтүү, жөө адамдарга коюлган талаптарды аткарбоо.
— Айдоочулар "орунду чечүү" аракетин канчалык көп жасашат?
— Мурда, мен пресс-кызматта иштебегенде, мындай сунуштар көп эле келип турчу. Айдоочулар мен ким экенимди билишкен эмес. Азыр көпчүлүгү мени тааныйт, акча сунуштоо аракеттери азайган.
Ошентсе да, акча сунуштоонун ордуна телефон аркылуу сүйлөшүүнү сунуштаган учурлар болот.
— Соңку жолу мындай сунуш келгенде эмне болду?
— Бул болгону бир нече күн мурун болду. Күчтүү мас айдоочу телефон аркылуу кимдир бирөө менен сүйлөшүп жатты. Биз түшүнбөстүктөрдү болтурбоо үчүн сүйлөшүүдөн баш тарттык. Башкаруу бизди ар дайым колдоп турат, мыйзам боюнча иш алып барууну сунуштайт.
— Айдоочулар тарабынан физикалык агрессияга кабылган учурларыңыз болдубу?
— Ооба, мас айдоочулар менен, айрыкча. Соңку олуттуу окуя февралда болду, мас айдоочу качууга аракет кылып, каршылык көрсөткөн. Натыйжада, ал инспектордун формасын жулуп алды, биз күч колдонууга мажбур болдук. Мындай учурларда кылмыш жоопкерчилиги пайда болот.
— Сизге коркутуулар болгон учурлар болдубу?
— Ооба, мындай учурлар болгон, жана алардын кээ бирлери абдан олуттуу. Бир жолу, кармалгандан кийин, бир топ адам үйүмө келишти. Алар мени эшикте күтүп турушту, мен чыккандан кийин, биз абалды талкууладык. Мен жөн гана өз милдеттеримди аткарып жатканымды түшүндүрдүм.
Алар кетишти, бирок бир күндөн кийин кайра келишти.
Надырбек Жусупов, УПСМ инспектору
— Демек, бул жөн гана эмоциялык реакция эмес беле?
— Ооба, бул жөнөкөй коркутуулардан олуттуураак болду. Биз кайрадан абалды талкууладык, мен жеке конфликтим жок экенин түшүндүрдүм — мен жөн гана милиция кызматкери катары өз милдеттеримди аткарып жатам. Андан бери алар кайра келген жок.
— Мындай учурларда кесипти таштоо каалоосу пайда болобу?
— Жок, бул жумуштун бир бөлүгү. Албетте, жагымсыз, бирок эгер сен патрулдук кызматты тандасаң, ар кандай кырдаалдарга жана адамдарга даяр болууң керек.
— Сизде Жогорку Кеңештин депутаты Эрулан Кокулов менен көрүнүктүү конфликт болду, ал өзүнүн "кол тийбестигин" билдирди. Сиз азыр бул тууралуу кандай ойлойсуз?
— Депутатка болгон урмат менен, мен жөн гана өз жумушумду аткардым. Мен анын административдик жоопкерчиликтен бошотулбаганын түшүндүрдүм. Мыйзам бардыгына бирдей болушу керек.
Конфликт болду, бул жумушчу учур эле. Мен ал кезде да, азыр да ага урмат менен мамиле кылып, жеке жек көрүү сезимин сезбейм. Мен мыйзам боюнча катуу иш кылдым, депутаттык кол тийбестик жоопкерчиликтен бошотпойт деп түшүндүрдүм.
— Бул окуядан кийин сиз менен жолуккан жокпу?
— Жок, жолуккан жокпуз. Кызматта мен мыйзамга, жеке статуска эмес, ылайык иштешим керек.
— Сиз бир сменада канча унааны токтотосуз?
— Орточо 20-30 унаа. Ар бир сүйлөшүү — бул жаңы окуя. Патрулдук кызматта иштөө — бул адамдар менен туруктуу байланыш, бул психологиялык көндүмдөрдү жана сүйлөшүү жөндөмүн өнүктүрөт.
— Айдоочуларга кичинекей бузуулардын айынан айыппулдан качуу үчүн кандай кеңеш бересиз?
— Эң натыйжалуу кеңеш — өз катасын моюнга алуу. Көпчүлүк талашып башташат, бирок акыры, абалды түшүндүргөндө, алар макул болушат. Биз жазалоочу инстанция эмеспиз, биздин милдет — алдын алуу.
— Милиция кызматкерлеринин өздөрү эрежелерди бузган учурлар болобу?
— Ооба, мындай учурлар да болот. Биз интернет аркылуу видео алабыз, ошондой эле мындай билдирүүлөр үчүн атайын номер 0777102102 бар.
Биз мыйзам бузгандарды суракка чакырабыз жана кызматтык иликтөө жүргүзөбүз. Эгер бузуу тастыкталса, протокол түзөбүз. Алар адаттагы жарандардай айыппул төлөшөт.
Надырбек Жусупов, УПСМ инспектору
— Социалдык тармактарда бузуу боюнча видеолор көп пайда болуп, айдоочуларды бир нече сааттын ичинде табышат. Бул кантип болот?
— Бизде унаанын ээси жана анын дарегин аныктоого мүмкүнчүлүк берген маалымат базалары бар. Ошондой эле, унаалардын маршруттарын каттаган "Коопсуз шаар" системасы жардам берет.
— Сиздин оюңузча, бузуулардын санын кантип азайтууга болот?
— Буларды тарбиялоодон жана балдарды үйрөтүүдөн баштоо керек. Мен 10-12 жаштагы балдар эрежелер жана алардын бузулушу жөнүндө билишет деп мектептерге көп барам. Улуулар жакшы үлгү көрсөтүшү керек.
— Сиз адамдарды куткарган учурларыңыз болдубу?
— Ооба, биз ар дайым бул жөнүндө сүйлөшпөйбүз. Бир окуя эсимде калды: бир жарым жыл мурун Горький көчөсүндө авария болуп, скутер унаа менен сүзүштү. Мен келип, адам жерге жатып, тилин жутуп алган. Адамдар болуп жатканды видео тартып жатышты.
Мен машинадан кашык менен тилин чыгарып алууга жетиштим. Жардамчы унаа 15 мүнөттөн кийин келди, жана дарыгерлер, эгер мен жардам бербесем, адам өлүмгө учурашы мүмкүн экенин айтышты.
— Инспекторлор мыйзам бузгандарды унаалар агымында кантип аныкташат?
— Бул тажрыйба жана интуиция маселеси. Мисалы, мас айдоочуну анын айдоо стилинен аныктоого болот. Алар көп учурда инспектордун көзүнө карашпайт жана нервдүү жүрүшөт, ал эми кадимки айдоочулар инспекторго тынчтык менен карашат.
— Сиз бул кесипке кантип келдиңиз? Неге патрулдук кызматты тандадыңыз?
— Чындыкты айтсам, башында милиция кызматкери болууну каалагам, бирок кайсы багытта экенин билген эмесмин. Университетти бүткөндөн кийин, атам юридикалык тармакта өзүмдү сынап көрүүнү сунуштады, бирок мен дагы эле так аныкталган эмесмин. Акырында, жол милициясынан баштоону чечтим, бул жакшы мектеп деп эсептедим.
— Неге жол милициясы?
— Бул жерде адамдар менен туруктуу иштешип, ар кандай айдоочулар менен сүйлөшөсүң, ар биринин өз мүнөзү жана маанайы бар. Бир сменада 20-30 унааны токтотууга болот, бул сүйлөшүү көндүмдөрүн жана конфликттерди чечүү жөндөмүн өнүктүрүүгө мүмкүнчүлүк берет.
Ошондуктан мен бул тармакты тандадым. Ал эми кийин карьерам кандай болот, көрө жатарбыз.
— Айдоочуларга эмне айткыңыз келет?
— Бишкек шаардык УПСМ кызматкерлеринин атынан бардык айдоочуларды Жол кыймылынын эрежелерин сактоого чакырам. Өзгөчө көңүл буруп, унааны кесилиштин борборуна чыгарбоо керек, эгер улантууга мүмкүнчүлүк жок болсо. Бул тыгындардын негизги себептеринин бири. Жана эстеңиздер: эрежелерди билүү маанилүү, бирок айдоо маданияты андан да маанилүү. Жолдо адам болуп калуу керек.
