2025-жылдын 28-октябрында институттун кызматкерлери чет өлкөлүк жарандардын укуктарын текшерүү үчүн келишкен, бирок аларга кайрадан кирүүгө уруксат берилген жок. Бул боюнча кирбөө актсы түзүлүп, Башкы прокуратурага жөнөтүлгөн. Бул акт каралгандан кийин Аскер прокуратурасы кийлигишип, мыйзам бузууларды жоюу боюнча сунуш киргизген, бул жооптуу кызмат адамын дисциплинардык жоопкерчиликке тартууга алып келген.
Текшерүү 2025-жылдын 3-ноябрында гана жүргүзүлдү. Мониторингдин жыйынтыктары олуттуу көйгөйлөрдү аныктады: текшерүү учурунда борбордо 160 адам болгон, санитардык-гигиеналык шарттар канааттандырарлык эмес деп табылган, анткени ички даараткана жабык болгон, ал эми сыртта үч биотуалет гана болгон.
Борбордо жылуулук системасы жок, кондиционерлер төрт бөлмөдө гана иштеп, калган бөлмөлөрдүн көбү муздак болуп калган. Душ кабиналары убактылуу курулуштар болуп, сыртта орнотулган.
Мындан тышкары, чет өлкөлүктөр тамакты өздөрү сыртта даярдашкан, бул жооптуу адамдардын аракетсиздигин көрсөтөт, анткени мекемеде штаттык ашпозчу бар, бирок ал өз милдеттерин аткарбай жатат.
Акыйкатчы ошондой эле кармалгандардын юридикалык жардамга жеткиликтүүлүгүнөн ажыратылганын белгиледи: мобилдик телефондорунан ажыратылган, ал эми башка байланыш каражаттары тыюу салынган. Бул аларга туугандары, адвокаттары жана котормочулар менен байланышууга мүмкүнчүлүк бербейт, бул Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 61-беренесин жана "Мамлекет тарабынан кепилденген юридикалык жардам жөнүндө" мыйзамдын 13-1-беренесин бузат.
Мониторингдин жыйынтыктары боюнча Акыйкатчы институту мыйзам бузууларды жоюу үчүн чараларды көрүү сунушу менен Министрлер Кабинетине расмий кайрылуу жөнөттү.
2025-жылдын декабрь айында институтка кармалган чет өлкөлүктөрдүн адвокаттарынан жаңы кайрылуу келип түшүп, кызматкерлер кайрадан текшерүү үчүн чыгып кетишти. Бирок аларга кайрадан кирүүгө жана арыз ээлери менен жолугушууга уруксат берилген жок, кошумча уруксат талап кылынды. Бул боюнча жаңы акт түзүлүп, Башкы прокуратурага жөнөтүлгөн.
Омбудсмен институту Ички иштер министрлигин Акыйкатчынын мыйзамдуу ишмердүүлүгүнө тоскоолдук кылган жана чет өлкөлүк жарандарды убактылуу кармоо борборунун ишинин ачык болушун камсыз кылбаган кызмат адамдарына чара көрүүгө чакырат.
