Анализдин алкагында ракка себеп болушу мүмкүн болгон 30 фактор изилденди жана алар алдын алууга мүмкүн. Алардын катарына тамеки тартуу, алкогольду колдонуу, ашыкча салмак, физикалык активдүүлүктүн жетишсиздиги, абанын булганышы, ультрафиолет нурлануусу, ошондой эле ракка алып келүүчү тогуз инфекция кирет, бул биринчи жолу бул отчетко киргизилди.
Изилдөөгө ылайык, 2022-жылы катталган 7,1 миллион учурдун болжол менен 37% жаңы рак учурлары алдын алууга мүмкүн болгон факторлор менен байланыштуу.
185 өлкөнү камтыган изилдөө, тамеки тартууну ракка каршы алдын алууга мүмкүн болгон негизги себеп катары белгилейт, ал дүйнө жүзү боюнча онкологиялык оорулардын бардык жаңы учурларынын 15%ын түзөт. Экинчи орунда инфекциялар (10%), үчүнчү орунда алкоголь (3%) турат.
Эркектер жана аялдар арасында ракка каршы алдын алууга мүмкүн болгон учурлардын жарымы үч түрдөгү оорулар менен байланыштуу: өпкө рагы, ашказан рагы жана жатыр мойну рагы.
Тамеки тартуу жана абанын булганышы негизинен өпкө рагынын өнүгүшүнө себеп болду, ашказан рагы Helicobacter pylori инфекциясынан улам пайда болду, ал эми жатыр мойну рагынын көпчүлүк учурлары адам папиллома вирусунан (АПВ) келип чыкты.
Изилдөөнүн маалыматы боюнча, эркектер арасында ракка чалдыккандык деңгээли аялдарга караганда кыйла жогору: жаңы учурлардын 45% эркектерге, ал эми аялдарда бул көрсөткүч 30%ды түзөт. Тамеки тартуу эркектер арасында рак учурларынын болжол менен 23%ын түзөт, андан кийин инфекциялар (9%) жана алкоголь (4%) турат. Аялдар арасында инфекциялар бардык жаңы учурлардын 11%ын, тамеки тартуу 6%ды, ал эми жогорку дене массасы индекси 3%ды түзөт.
«Бул маанилүү изилдөө дүйнөлүк масштабда алдын алууга мүмкүн болгон онкологиялык ооруларды кеңири анализдейт, инфекциялык факторлорду жүрүм-турумдук, экологиялык жана кесиптик тобокелдиктер менен бирге биринчи жолу камтыйт. Бул алдын алууга мүмкүн болгон себептерди жоюу онкологиянын глобалдык жүгүн азайтуунун эң эффективдүү мүмкүнчүлүктөрүнүн бири», — деди ЭРИАнын рак боюнча эпидемиологиялык көзөмөл бөлүмүнүн орун басары, изилдөөнүн башкы автору Изабель Сёрджоматарам.
ДСУ алынган маалыматтардын негизинде, тамеки тартууга каршы катуу чараларды, алкогольду колдонууну жөнгө салууну, канцерогендик инфекцияларга, мисалы, АПВ жана гепатит Вге каршы вакцинацияны, абанын сапатын жакшыртууну, коопсуз жумуш шарттарын түзүүнү, ошондой эле тамактануу жана физикалык активдүүлүк үчүн саламаттыкты сактоо чөйрөсүн түзүүнү талап кылат.
