Министрлик коммуналдык калдыктар менен башка калдыктар түрлөрүнүн чегин так аныктоого умтулуп, алардын туура жоюлушун жана башкарылышын жергиликтүү бийлик деңгээлинде камсыз кылууну көздөп жатат.
Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, акыркы беш жылда коммуналдык калдыктардын көлөмүндө маанилүү өсүш байкалууда:
| Калдыктарды түзүү көлөмү | 2020 жыл | 2021 жыл | 2022 жыл | 2023 жыл | 2024 жыл | 2025 жыл |
| Турмуштук калдыктарды чыгаруу (мыкты тонна) | 1 175,9 | 1 229,6 | 1 339,6 | 1 505,4 | 1 646,5 | 1 761,0 |
| Бир адамга (кг) | 185,9 | 191,0 | 212,6 | 234,3 | 251,5 | 255,0 |
| Жалпы көлөмдүн пайызында | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 |
| Анда: | ||||||
| Үй-бүлөлөрдүн калдыктары | 49,4 | 45,2 | 47,7 | 47,5 | 46,9 | 50,0 |
| Коомдук жана уюмдардын калдыктары | 18,1 | 14,5 | 21,2 | 20,3 | 17,0 | 18,2 |
| Көчөдөгү калдыктар (рұқсатсыз ташталып калган жерлерди кошкондо) | 16,4 | 17,0 | 17,0 | 15,5 | 13,8 | 15,1 |
| Базардан чыккан калдыктар | 13,2 | 17,5 | 10,2 | 5,7 | 8,8 | 10,0 |
| Башка калдыктар | 2,9 | 5,8 | 3,9 | 10,9 | 13,4 | 15,2 |
Ар бир жыл сайын катуу турмуштук калдыктарды таштоонун саны көбөйүүдө. 2022-жылга карата Кыргызстанда өндүрүш жана керектөө боюнча жыйналган калдыктардын жалпы көлөмү 2 777 679,3 миң тоннаны түзүп, анын ичинен жыл сайын болжол менен 194 640,3 миң тонна, анын ичинде 1 339,6 миң тонна катуу турмуштук калдыктар пайда болот. Ошол эле учурда 123,1 миң тонна калдыктар колдонулуп же кайра иштетилген, ал эми 1,0 миң тонна жоюлган. Калдыктарды чогултуу жана кайра иштетүү жаатында, анын ичинде экинчи сырьё, республика боюнча 200дөн ашык ишкана иш алып барууда.
Учурда улуттук стратегия калдыктарды кайра иштетүүгө багытталган, экинчи продукция жана энергия өндүрүү үчүн пайдалуу компоненттерди алуу боюнча басым жасалууда. Бул максатта, көмүүгө тыюу салынган баалуу компоненттерди камтыган калдыктар тизмеси түзүлгөн.
Пайдалуу калдыктарды таштандыдан (жапырактар, өсүмдүк калдыктары, курулуш калдыктары, күл) бөлүп алуу баштапкы этабында кайра иштетүү процессин оптималдаштырууга жана булганууну минималдаштырууга жардам берет.
Табигый ресурстар министрлиги коммуналдык калдыктар боюнча так тизменин жоктугу юридикалык белгисиздикти жаратып, айрым калдыктарды коммуналдык калдыктарга тиешесин аныктоону кыйындатат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана калдыктарды башкаруу боюнча ишканалардын ишин кыйындатат.
Коммуналдык калдыктар тизмеси
№ | Калдыктардын аталышы | Сипаттама |
| 1. | Тамак-аш, касиетин жоготкон же булганган | Кисломолочный азыктар, соктор, алкоголь ичимдиктери, эт жана балык азыктары, нан азыктары ж.б. |
| 2. | Тамак-аш калдыктары, коомдук тамактануу жайларынан калган калдыктарды камтыйт | Тамак калдыктары, сөөктөр, бузулган жашылчалар жана жемиштер, кабык, чай пакеттери ж.б. |
| 3. | Касиетин жоготкон сынган ашкана буюмдары | Керамика, ашкана инвентарлары ж.б. |
| 4. | Кайра иштетүүгө жатпаган булганган азык-түлүк упаковкалары | Пакеттер, бөтөлкөлөр жана башка азык-түлүк, ичимдик упаковалары ж.б. |
| 5. | Колдонулган гигиеналык каражаттар жана косметика | Салфеткалар, подгузниктер, пахта дисктер, косметика жана гигиеналык каражаттардын упаковалары ж.б. |
| 6. | Кадимки үй-бүлөлөрдүн калдыктары, баалуу компоненттерди камтыбайт | |
| 7. | Сынган же эскирген жыгач буюмдар | Мебелдер, жыгач иштетүү калдыктары ж.б. |
| 8. | Жылуулук жабдыктарынан калган калдыктар | Күл, шлак жана башка механикалык аралашмалар |
| 9. | Булганган текстиль калдыктары | Майланган шым, кездемелердин кесимдери ж.б. |
| 10. | Курулуш жана монтаждык калдыктар | Кирпичтердин, чатыр материалдарынын сыныктары ж.б., кооптуу калдыктардан тышкары |
| 11. | Лак жана боёк материалдарынан булганган упаковалар | Бояктар, эриткичтер ж.б. үчүн контейнерлер |
| 12. | Компост калдыктары | Органикалык калдыктар, сабактар, жапырактар ж.б. |
| 13. | Жашыл аймактарды тазалоодон чыккан бакча калдыктары | Кесилген чөп, жыгач калдыктары ж.б. |
| 14. | Гостиницалардан, коомдук тамактануу жайларынан жана башка мекемелерден чыккан калдыктар | Булганган упаковалар, тамак калдыктары ж.б. |
| 15. | Көчөдөгү жана короодогу таштандылар | Санитардык тазалоо учурунда чогултулган жапырак, жер жана башка калдыктар |
| 16. | Өндүрүш ишканаларынан чыккан калдыктар | |
| 17. | Пайдалуу компоненттерсиз сынган электр жана электрондук жабдыктар | Чыгарылган проводдор, электр приборлорунун майда бөлүктөрү ж.б. |
| 18. | Касиетин жоготкон аксессуарлар | Сырга, чынжыр, брелок ж.б. |
| 19. | Эски сантехника | Унитаздар, раковиналар, ванналар ж.б. |
*Эскертүү
Берилген тизмеде коммуналдыккалдыктар түрлөрү аныкталат, аларпайдалуу компоненттерди камтыбайт жанаадамдардын жашоо ишмердүүлүгүнүн натыйжасында пайда болоттурмуштук жана өндүрүштүкжайларда, курулушта, жалпы пайдалануу жерлеринде.
Калдыктардын кооптуулук классы кооптуу калдыктарды классификациялоочужана калдыктардын кооптуулук классын аныктоо боюнча методикалык сунуштарга ылайык белгиленген, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан 2010-жылдын 15-январындагы №9 токтому менен бекитилген.
Пайдалуу компоненттерди камтыган калдыктар тизмеси, көмүүгө тыюу салынган, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 2-декабрындагы №771 токтому менен бекитилген.
