Парламентте биринчи окуудан өткөн мыйзам долбоору «бизнес үчүн системалык юридикалык жана экономикалык коркунучтарды» жаратышы мүмкүн, деп билдиришти агросектордун катышуучулары.
Мурда агробизнес экономика жана соода министрлигине сунуштар менен кайрылган, бирок алардын көпчүлүк эскертүүлөрү мыйзам долбоорунун учурдагы редакциясында көңүлдөн сырт калууда.
Башкы тынчсыздануулар арасында – антимонопольдук жөнгө салуучунун ашыкча ыйгарым укуктары жана мыйзамды бузуу катары түшүнүүгө мүмкүндүк берген формулировкалардын белгисиздиги. Айрыкча, ишкерлер антимонопольдук орган компаниялардын ишине тоскоолсуз кийлигише алаарына тынчсызданышууда. Мыйзам долбоорунун 23-беренесинде «антимонопольдук орган кызматкерлери уюмдарга, алардын маалыматтык системаларына жана маалымат базаларына кирүү укугуна ээ» деп көрсөтүлгөн.
Административдик басымдын өсүшү да агробизнес үчүн тынчсызданууну жаратат, анткени мыйзам долбоору ар кандай суралган маалыматты, анын ичинде коммерциялык жана кызматтык маалыматтарды берүүгө милдеттендирет. Ошол эле учурда документте мындай аракеттер үчүн негиздерди чектеген жетиштүү процессуалдык кепилдиктер жок.
Мындан тышкары, компанияны монополист катары таануу үчүн жаңы критерийлер агросектордун өкүлдөрүндө суроолорду жаратат. Сунушталган норманын негизинде, «доминирующий» статусу рыноктун үлүшү 35 пайыздан төмөн болсо да, антимонопольдук орган белгилүү сапаттык белгилерди тапса, берилет.
Кыргызстандагы регионалдык рыноктордун чектелүү экенин эске алганда, бул жаңылык кадимки кайра иштетүү же логистика менен алектенген ишканалардын да доминирующий деп таанылышына алып келиши мүмкүн.
Кайрылуунун авторлору вертикалдык келишимдерге коюлган катуу чектөөлөр сектордун традициялык иштөө моделин коркунучка салат деп белгилешет: фермер — кайра иштетүүчү — оптом сатуу оператору — соода тармагы. Өнөктөштөрдүн пикири боюнча, мындай чектөөлөр фермерлер үчүн коркунучтарды көбөйтүп, жеткирүүлөрдө туруктуулукту жаратат.
Ошондой эле, 50 миллион сомдон жогору киреше үчүн милдеттүү антимонопольдук комплаенс үчүн коюлган чектөө да сынга алынууда. Бул агросектордогу орто бизнес деңгээлине туура келет жана милдеттүү комплаенстин киргизилиши административдик чыгымдардын өсүшүнө жана ички документ жүгүртүүнүн татаалдашына алып келиши мүмкүн.
Ошентип, агросектор бул мыйзам долбоорунун кабыл алынышы антимонопольдук органдын дискрециялык ыйгарым укуктарын көбөйтүүгө, бизнеске административдик жүктү арттырууга жана ишкерлер үчүн кошумча юридикалык коркунучтарды жаратууга алып келиши мүмкүн деген жыйынтыкка келишти.
