Жаңы атаандаштык мыйзамы: КРда базарлар жана платформалар боюнча көзөмөлдү күчөтүү кааланып жатат

Яна Орехова Коом
VK X OK WhatsApp Telegram
Жогорку Кеңеште жаңы мыйзам долбоору «Конкуренция жөнүндө» сунушталды, ал 2011-жылы кабыл алынган күчүндө болгон нормативдик актты алмаштырууга жана Кыргызстандын рыноктук ишмердүүлүгүн жөнгө салуу эрежелерин олуттуу модернизациялоого арналган.

Мыйзам долбоорунун негизги максаты — конкуренцияны коргоону жакшыртуу, картелдер менен адал эмес конкуренцияга каршы күрөшүү, ошондой эле антимонопольдук мыйзамдарды санарип экономика шарттарына ылайыкташтыруу.

Жаңы мыйзам долбоорунун алкагында антимонопольдук органдын ыйгарым укуктарын кеңейтүү жана көзөмөл үчүн жаңы инструменттерди киргизүү пландаштырылууда. Алгачкы жолу мыйзамда санарип платформалар жана тармактык таасирлер боюнча нормалар так сүрөттөлөт, бул антимонопольдук органга интернет-ресурстардын рынокко таасирин баалоого мүмкүндүк берет, айрыкча алар сатуучүлөр менен сатып алуучулардын ортосундагы келишимдерде маанилүү роль ойной турган учурда.
Мыйзам долбоору ошондой эле компаниялардын рыноктогу үстөмдүк абалын аныктоо критерийлерине тактоолорду киргизет. Негизги ориентир катары 35 пайыздык үлүш сакталат, бирок үстөмдүк дагы төмөнкү үлүштөрдө да таанылышы мүмкүн, эгерде компания бааларга олуттуу таасир этүүгө, рынокко кирүүнү чектөөгө же атаандаштарга салыштырмалуу олуттуу ресурстарга ээ болсо. Мындан тышкары, бир нече ири компаниялар биргеликте рыноктун маанилүү бөлүгүн контролдошу мүмкүн болгон коллективдик үстөмдүк концепциясы киргизилет.
Антиконкуренттик келишимдерге каршы багытталган нормаларга өзгөчө көңүл бурулат. Мыйзам долбоору компаниялар арасында картелдик келишимдерди, анын ичинде бааларды бекитүү, рынокторду бөлүштүрүү, аукциондордо манипуляциялоо жана башка оюнчулардын кирүүсүн чектөө боюнча түздөн-түз тыюу салат. Картелдердин катышуучулары, эгер алар биринчи болуп антимонопольдук органга бузуу тууралуу билдиришсе жана керектүү далилдерди берсе, жаза төлөөдөн кача алышат.

Экинчи маанилүү жаңылык антимонопольдук комплаенс — компаниялар тарабынан конкуренция мыйзамдарын бузуунун алдын алуу үчүн түзүлгөн ички көзөмөл системасын киргизүү болот. Бизнес өзүнүн тобокелдиктерди баалоо эрежелерин иштеп чыгууга жана аларды мыйзамдын талаптарына ылайыктыгын текшерүү үчүн антимонопольдук органга сунуштоого мүмкүнчүлүк алат.

Долбоор ошондой эле экономикалык концентрацияны көзөмөлдөө боюнча жаңы эрежелерди камтыйт. Компаниялардын бириктирилиши, биргелешкен ишканаларды түзүү же бизнеске үлүш сатып алуу тууралуу маалымат антимонопольдук органга берилүүгө тийиш, эгерде катышуучулардын жалпы жылдык кирешеси 1 миллиард сомдон ашса. Эгер антимонопольдук орган белгиленген мөөнөттө чечим кабыл албаса, келишим автоматтык түрдө бекитилген деп эсептелет.
Мамлекеттик жардамды бизнеске берүү маселеси да жөнгө салынат. Субсидияларды, жеңилдиктерди же башка артыкчылыктарды берүүдөн мурун, антимонопольдук орган алардын конкуренциялык чөйрөгө таасирин баалоого милдеттүү.
Ачыктыкты жогорулатуу үчүн мамлекеттик колдоо алган компаниялардын реестри түзүлөт.

Мындан тышкары, мыйзам долбоору мамлекеттик сатып алууларда антиконкуренттик аракеттерге тыюу салат, анын ичинде тендерлердин катышуучуларын координациялоо, айрым компаниялар үчүн теңсиз шарттарды түзүү жана аукциондорго кирүүнү негизсиз чектөө.
VK X OK WhatsApp Telegram