Көптөгөн алдын алуу ыкмаларынын жеткиликтүүлүгүнө карабастан, балдардын өлүмүнүн деңгээлинин төмөндөшү жайлап жатат
Бириккен Улуттар Уюму тарабынан берилген маалыматтарга ылайык, 2024-жылы 4,9 миллион бала беш жашка жетпей каза болгон. Бул саннын ичинен 2,3 миллиону жаңы төрөлгөндөрдү түзөт. Эң негизгиси, бул учурлардын көпчүлүгү жеткиликтүү жана текшерилген чараларды колдонуу менен алдын алынышы мүмкүн.
Бул маалыматтар БУУ тарабынан даярдалган «Балдардын өлүмүнүн деңгээли жана тенденциялары» аттуу отчетто келтирилген. Изилдөө 2000-жылдан бери беш жашка чейинки балдардын өлүмү эки эсе азайганын көрсөтүүдө, бирок 2015-жылдан бери прогресс 60 пайыздан ашык жайлап жатат.
Негизги себептердин бири - тамактануунун жетишсиздиги. Бир айдан беш жашка чейинки 100 миңден ашык бала оор курч тамактануу жетишсиздигинен каза болду. Жогорку көрсөткүчтөр Пакистанда, Сомалиде жана Суданда катталган. Адистер реалдуу сандар дагы жогору болушу мүмкүн экенин белгилешет, анткени тамактануунун жетишсиздиги иммундук системаны алсыздатат жана башка оорулардын тобокелдигин жогорулатат.
ЮНИСЕФтин аткаруучу директору Кэтрин Рассел: «Эч бир бала алдын алынып боло турган оорулардан каза болбошу керек. Бирок биз прогресстин тынчсыздандырарлык жайлашып жатканын көрүп жатабыз» деп белгиледи. Ал глобалдык финансылардын кыскаргандыгынын фонуна карата абалдын начарлашын белгиледи.
Өлүм деңгээлдери региондор арасында да айырмаланат. 2024-жылы беш жашка чейинки балдардын 58% өлүмү Сахарадан түштүктөгү Африка өлкөлөрүндө, дагы 25% Түштүк Азияда болду. Конфликт зонасында жашаган балдар өзгөчө уязвимдүү: алар беш жашка жетпей каза болуу коркунучу үч эсе жогору.
Жалпысынан, 2024-жылы 5тен 24 жашка чейинки адамдар арасында 2,1 миллион өлүм катталды. Өлүмдүн себептери жашка жараша өзгөрөт: кичинекей балдар үчүн негизинен оорулар болсо, өспүрүмдөр арасында жаракаттар жана психикалык оорулардын үлүшү көбөйүүдө. 15-19 жаштагы кыздардын өлүмүнүн негизги себеби - өз жанын кыйуу, ал эми эркектер үчүн - жол кырсыктары.
БУУ эл аралык жардамдын кыскаргандыгы энелердин жана балдардын ден соолугун коргоо программаларына коркунуч туудураарын эскертет.
БУУнун Генералдык катчысынын орун басары Ли Цзюньхуа учурдагы абалды «катуу эскертүү» катары мүнөздөдү, анткени көптөгөн өлкөлөр туруктуу өнүгүү максаттарына жетүүгө үлгүрбөй жатат.
Адистер көйгөйдүн чечимдери белгилүү экенине ишенишет. Вакцинация, тамактануу программалары жана квалификациялуу төрөт жардамдары миллион жашоолорду сактап калууга жардам берет. Бирок, бул максаттарга жетүү үчүн туруктуу инвестициялар жана саясий эрк талап кылынат, андыктан эч бир бала жардамсыз калбашы керек.
Фото www
