Статистика өзү эле айтып турат: ВИЧ менен байланышкан стигма жана дискриминация миллиондордун өмүрүн коркунучка салат. 25 өлкөдөгү 30 миңден ашык ВИЧ менен жашаган адамдар арасында жүргүзүлгөн изилдөө стигма жана дискриминация медициналык кызматтарга жетүүнүн, адамдын кадыр-баркын сактоонун жана адам укуктарын ишке ашыруунун олуттуу тоскоолдуктары болуп кала берерин көрсөтөт.
Глобалдык ВИЧ менен жашаган адамдардын стигмасы боюнча отчетко (Stigma Index 2.0) ылайык, респонденттердин 25% жакын коом тарабынан стигматизацияланган учурлар тууралуу билдиришкен, анын ичинде медициналык мекемелердеги көрүнүштөр, бул ишенимди жана зарыл кызматтарга жетүүнү бузат. Мындан тышкары, ВИЧ менен жашаган адамдардын 85% ички стигма менен бетме-бет келишет, бул алардын статусун жашырууга же кабыл алынбоо жана сөгүү коркунучунан улам дарыланууну токтотууга мажбурлайт.
Статистика көйгөйлөрдү тастыктап турат
ЮНЭЙДСтин маалыматына ылайык, ар бир төртүнчү адам ВИЧ менен байланышкан эмес себептерден улам медициналык жардамга кайрылганда дискриминацияга дуушар болгон. Медициналык мекемелер дарылануу үчүн коопсуз жерлер болушу керек, бирок алар коркунуч жана четтетүүнүн булагына айланууда.- 24% акыркы жылда коомдо дискриминацияга дуушар болушкан: сөз менен кемсинтүү жана социалдык жашоодон четтетүү — күнүмдүк реалдуулук.
- 38% ВИЧ-позитивдүү статусу үчүн уялышат: ички стигма адамдарды изоляциялап, жардам алууга тоскоол болот.
- 85% ички стигманын ар кандай формаларына дуушар болушат: статусун жашыруудан баштап, өзүн-өзү төмөн сезүүгө чейин — психологиялык жүктөм абдан чоң.
- ВИЧ тестирлөөсүнө таасир этүү;
- профилактикалык кызматтарды алуу үчүн тоскоолдуктарды жаратуу;
- дарыланууга жетүүнү чектөө;
- адамдарды медициналык мекемелерден четтетүү;
- негизги укуктарды бузуу;
- СПИД эпидемиясын күчөтүү.
Дискриминациялык нормаларды жоюу
- Мамлекеттер мыйзамдарын кайра карап чыгышы жана ВИЧ менен жашаган адамдарга жана тобокел тобундагы адамдарга зыян келтирген мыйзамдардан баш тартуусу керек, анын ичинде секс-ишин, наркотиктерди колдонуу, бир жыныстуу мамилелерди жана ВИЧ статусун ачык айтпоо боюнча мыйзамдар, анткени бул медициналык кызматтарга жетүүгө тоскоол болот.
- конфиденциалдуулукту камсыз кылуу;
- медициналык кызматкерлерди окутуу жана дискриминацияга нөлдүк чыдамдуулук саясатын киргизүү;
- ВИЧ тестирлөөсүнүн милдеттүү практикасынан баш тартуу;
- бардыгы үчүн сапаттуу жана боорукер жардамды камсыз кылуу.
- ВИЧ боюнча мифтерди жана жалган маалыматтарды жокко чыгаруу;
- Н=Н (Аныктоого болбойт = Жөнөтпөйт) идеясын илгерилетүү;
- билим берүү жана маалымдуулукту жогорулатуу;
- эмпатияны жана түшүнүүнү күчөтүү.
- ВИЧ менен жашаган адамдар тарабынан башкарылган уюмдарды каржылоо;
- саясий чечимдерди кабыл алууга катышуусун камсыз кылуу;
- өз ара жардам берүү тармактарын күчөтүү;
- жамааттардын ВИЧге жооп кайтаруу чараларында лидерлик укугун коргоо.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: picture alliance / Xinhua News Agency.
