БУУнун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (ФАО) жаңы отчетунда балык тармагындагы алдамчы практикалар "жалган маалымат берүү максатында жасалган аракеттер" катары сүрөттөлгөн, бул ар кандай алдамчылык категорияларын камтыйт. Алардын кээ бирлери:
- жасалмалоо, мисалы, тунца же лососьтун сырткы көрүнүшүн жакшыртуу үчүн боёк колдонуу;
- жасалма, крахмалдан жасалган "креветкалар" сыяктуу;
- имитация, мисалы, балык фаршын "краб палочкалары" маркасында сатуу;
- жөнөтүү, мыйзамдуу продукциянын өзүнүн максаттуу базарларынан тышкары сатылышы;
- жалган позициялоо же белгилөө, алдамчылар сатып алуучуларды товардын экологиялык жактан таза жана келип чыккан жери тууралуу жаңылыштырат;
- түрлөрдү алмаштыруу, мисалы, тилопияны кызыл луциан катары көрсөтүү.
Саламаттыкка коркунуч
ФАО балык жана деңиз азыктары тармагындагы алдамчылык адамдардын саламаттыгына, экосистемаларга жана экономикалык системаларга коркунуч туудураарын эскертет.Дүйнөлүк проблема
Уюмдун маалыматы боюнча, балык уулоодогу алдамчылыктан эч бир өлкө жана континент, Латын Америкасынан Азияга чейин, корголбойт. АКШда балык продукциясынын үчтөн бири туура эмес же толук эмес маалымат менен сатылат, жана мындай продукциянын болгону 1%ы гана текшерүүдөн өтөт.Ресторандар да исключение эмес: мекемелерге келип түшкөн товарлардын 30%ы туура эмес белгиленген.
Балык уулоодогу оңой пайда
Мисалы, фермада өстүрүлгөн атлантикалык лососту тынч океандын лососуна окшоштуруп сатуу ар бир килограммына дээрлик $10 кошумча пайда алып келиши мүмкүн. Италияда жергиликтүү продукт катары сатылган сибас Греция же Түркияда өстүрүлгөн ошол эле балыкка караганда эки-үч эсе кымбат, ал эми океандан кармалып алынган деп көрсөтүлгөндө дагы кымбат болот.Балык продукциясына суу кошуу, анын салмагын жана баасын көбөйтүү үчүн дагы бир жөнөкөй ыкма болуп саналат.
Балык тармагындагы алдамчылыкка каршы чаралар
ФАОнун отчетунда балык жана деңиз азыктарынын белгиленүүсүнө талаптарды күчөтүү, мүмкүн болсо илимий аталыктарды милдеттүү түрдө көрсөтүү жана мониторинг системаларын жакшыртуу сунушталат.Уюм ошондой эле балык продукциясын, анын ичинде тоңдуруу, чындык же келип чыккан жери боюнча текшерүү үчүн заманбап технологияларды, айрым учурларда ядролук методдорду колдонууга болорун эскертет.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: © ФАО/К. Арриго.
