Көптөгөн өнүгүп жаткан өлкөлөр күнүмдүк жашоосунда булгоочу казылган отун булактарына катуу көз каранды болуп, калктын кедейлигин күчөтүүдө. Чакан айылдарда 1,5 миллиарддан ашык адам, жыгач же жүн күйгүзүү сыяктуу кооптуу жана натыйжасыз тамак бышыруу ыкмаларын колдонууда.
Бул практикалар жыл сайын 3,2 миллион эрте өлүмгө алып келет.26-январда өткөн Таза энергиянын эл аралык күнүнө байланыштуу, БУУнун Башкы катчысы Антониу Гутерриш таза энергияга глобалдык өтүүнү тездетүүгө чакырды.
Маалыматтарга ылайык, жаңылануучу энергия булактарынын орнотулган кубаттуулугу адам башына өсүп, өнүгүп жаткан өлкөлөрдө рекорддук 341 ваттка жетти, бул 2015-жылдагы 155 ватттан кыйла жогору.
"Дүйнө өзгөрүүдө, бирок биз тезирээк аракет кылышыбыз керек", – деди Гутерриш өзүнүн кайрылуусунда, эл аралык коомчулуктун милдети – температуранын 1,5 градус Цельсийден жогору көтөрүлүшүнүн кесепеттерин минималдаштыруу үчүн казылган отундан адилеттүү жана уюшкан түрдө баш тартуу экенин белгилеп.
Дүйнөнүн көп региондорунда жаңылануучу энергия булактары эң жеткиликтүү болуп жатат. Өткөн жылы тарыхта биринчи жолу шамал, күн жана башка жашыл энергетика көмүрдөн көбүрөөк электр энергиясын өндүрдү.
Гутерриш ошондой эле таза энергия климаттык өзгөрүүлөр менен күрөшүүгө гана эмес, экономикалык өнүгүүгө да жардам берерин белгиледи: ал электр энергиясына жеткиликтүүлүктү камсыз кылат, коопсуз тамак бышыруу ыкмаларын сунуштайт, калктын саламаттыгын жакшыртат, жумуш орундарын түзөт жана энергетика тармагындагы экономикалык туруктуулук жана геосаясий конфликттерге көз каранды болууну азайтат.
Ошентсе да, Гутерриш өтүүнүн темпин тездетүүнүн зарылдыгын белгиледи. Энергетикалык тармактар жаңылануучу булактардын кубаттуулугунун өсүшүнө жетишпей жатат, ал эми жогорку финансылык чыгымдар көптөгөн өнүгүп жаткан өлкөлөрдү четте калтырууда.
Башкы катчы 2030-жылга чейин жаңылануучу энергия булактарынын кубаттуулугун үч эсе көбөйтүүгө, административдик жана финансылык тоскоолдуктарды жоюуга жана калк менен бизнес үчүн таза энергияга жеткиликтүүлүктү камсыз кылууга чакырды. Ал ошондой эле энергетикалык тармактарды модернизациялоонун, энергияны сактоо системаларын өнүктүрүүнүн жана критикалык маанидеги минералдардын жеткирүүлөрүн диверсификациялоонун маанилүүлүгүн белгиледи.
Гутерриш финансылык секторго өнүгүп жаткан өлкөлөр үчүн капиталдын наркын төмөндөтүүнү, ал эми көп тараптуу банктарга тобокелдиктерди төмөндөтүү жана жеке инвестицияларды тартууда колдоо көрсөтүүнү сунуштады.
"Таза энергия – бул келечек, ал эми ал жакында келет. Келгиле, бул мүмкүнчүлүктөн пайдаланып, жаңылануучу энергия булактарынын революциясын планетанын бардык бурчтарына жайылтайлы", – деп жыйынтыктады Гутерриш.Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: ПРООН.
