Франция жана Улуу Британия Украинага аскер жиберүү ниетин билдиришти, бул Россия менен болгон конфликттин мүмкүн болгон аякташынын кийин тынчтыкты камсыздоо үчүн, деп билдирет «Би-би-си».
Парижде өткөн «каалоочулар коалициясынын» саммитинде Франциянын президенти Эммануэль Макрон, Украина президенти Владимир Зеленский жана Улуу Британиянын премьер-министри Кир Стармер тынчтык күчтөрүн жайгаштыруу боюнча келишимге кол коюшту.
Мындан тышкары, саммиттин катышуучулары, алардын арасында АКШнын атайын өкүлдөрү Стив Уиткофф жана Джаред Кушнер да бар, Украинага коопсуздук кепилдиктерин берүү ниетин билдирген «Париж декларациясына» кол коюшту.
Переговорлорго болжол менен 30 мамлекеттин өкүлдөрү катышты, алардын арасында Польша премьер-министри Дональд Туск жана Европа комиссиясынын төрайымы Урсула фон дер Ляйен, ошондой эле НАТОнун башкы катчысы Марк Рютте да бар.
Бул саммит АКШ президенти Дональд Трамп менен Владимир Зеленскийдин Флоридадагы Мар-а-Лаго резиденциясында болгон жолугушуусунан кийин өттү, анда алар Украинадагы аскердик аракеттерди токтотуу планын талкуулашкан.
Жолугушуудан кийин тараптар Украинага АКШдан коопсуздук кепилдиктерин берүү боюнча макулдашышкандыгы тууралуу маалымат берилди. Бирок Россиянын Донецк облусундагы украин аскерлерин чыгаруу боюнча талаптары ачык бойдон калды.
Зеленский тынчтык планы 90% макулдашылганын белгилеп, бирок эң чоң талаштар аймактык маселелерге байланыштуу экенин моюнга алды.
Саммиттин негизги жыйынтыгы «Париж декларациясы» болуп, анын тексти Елисей сарайынын сайтында жарыяланган.
Декларация беш негизги пунктту камтыйт:
- АКШ тынчтыкты сактоо режимин көзөмөлдөө координациясын өзүнө алат. Ошондой эле, бузулууларга жооп берүү жана күнөөлүүлөрдү аныктоо үчүн атайын комиссия түзүлөт.
- «Каалоочулар коалициясынын» мүчөлөрү Украина Куралдуу Күчтөрүн колдоону улантышат, алар Россия тараптан жаңы агрессияны алдын алуу үчүн «биринчи линия» болушу керек. Бул каржылоону, курал-жарак жеткирүүнү жана коргонуу курулуштарына жардам берүүнү камтыйт.
- Украинага көп улуттуу күчтөр жиберилет, алар армияны калыбына келтирүүгө жана каршылык көрсөтүүгө жардам беришет. Бул күчтөр аскердик аракеттер аяктаган соң гана ишин баштайт, АКШ тараптан жардам көрсөтүү мүмкүнчүлүгү бар.
- Россиянын келечектеги чабуулу учурунда Украинага колдоо көрсөтүү милдети. Декларацияга кол койгон өлкөлөр келечекте мындай милдеттердин шарттарын макулдашышат, анын ичинде аскердик мүмкүнчүлүктөрдү пайдалануу жана кошумча санкциялар киргизүү.
- Украина менен узак мөөнөттүү коргонуу кызматташтыгын өнүктүрүү милдети, анын ичинде окутуу, куралды биргеликте өндүрүү жана чалгындоо боюнча кызматташтык.
Ошондой эле Франция, Улуу Британия жана Украина ортосунда үч тараптуу декларацияга кол коюлду, анда Париж жана Лондон согуш аяктаган учурда өз аскерлерин Украинага жиберүүгө даяр экенин билдиришти.
Кир Стармер бул документ «Улуу Британия, Франция жана өнөктөштөрдүн күчтөрүнүн Украинадагы аракеттерин негиздейт» деп түшүндүрдү.
«Бул күчтөр украиналык асманды жана деңизди камсыз кылат, ошондой эле украиналык куралдуу күчтөрдү калыбына келтирүүгө жардам берет», — деди Стармер. — «Отту токтоткон соң Британия жана Франция Украинада «аскердик хабдар» түзүп, курал-жарак жана аскердик жабдууларды сактоо үчүн корголгон объектилерди курушат, өлкөнүн коргонушун камсыз кылуу үчүн».
Россиянын бийликтери мурда Украинада чет өлкөлүк аскерлердин болушу менен макул болбой турганын, муну өз коопсуздугуна коркунуч катары карап жатканын билдиришкен.
Лидерлердин пресс-конференциядагы комментарийлери
Саммиттин жыйынтыктоочу пресс-конференциясында катышуучулар бул окуяны тынчтыкка жетүүнүн маанилүү кадамы катары мүнөздөштү.
Украина жана Франция президенттери, Улуу Британиянын премьер-министри жана Германиянын канцлери, ошондой эле Трамптын атайын өкүлдөрү — Стив Уиткофф жана Джаред Кушнер журналисттердин алдына чыгышты.
Саммитти уюштурган Макрон «каалоочулар коалициясы» АКШнын жетекчилигинде Украинага юридикалык жактан милдеттенмелерди камсыз кылышы керектигин баса белгиледи. Ал мындай кепилдиктер Украина үчүн жаңы коркунучтун мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарууга тийиш экенин, Россиянын Грузия, Молдова жана Украина менен болгон тынчтык келишимдерин бузганын эске салды.
Зеленский аймактык маселелер отту токтотуу жолундагы негизги тоскоолдук болуп калганын белгиледи. Ал Украина коопсуздук кепилдиктери боюнча келишимдерге кол коюуга даяр экенин, бирок кээ бир маселелердин дагы чечилиши керектигин айтты. «Эң чоң кыйынчылыктар аймактарга байланыштуу», — деп жыйынтыктады украин президенти.
Трамптын атайын өкүлү Стив Уиткофф АКШ президенти Украинада тынчтык орнотууга умтулуп жатканын жана анын милдети «тынчтыкты жөнгө салуу процессинде ортомчу болуу» экенин кайталады. «Биз коопсуздук протоколдору боюнча иштердин көбүн аяктадык, украиналыктар билсин: конфликт аяктаганда, ал түбөлүккө аяктайт», — деп билдирди Уиткофф.
