Кээде табиятка кам көрүү күтүлбөгөн жерлерде пайда болот — масштабдуу программалардын алкагында эмес, тынч короолордо. Бишкекте Айгуль деген сейрек Баткен гүлү гүлдөп чыкты, ал Эдуард рябчыгы (Fritillaria eduardii) катары да белгилүү, жана ал түштүк Кыргызстандагы жаздын жана назик сулуулуктун символу болуп саналат. Бул тууралуу «ЭкоСтан» уюму маалымдады.
Шейшенбек Байзаков, ички кызматтын генерал-майору жана укук коргоо органдарынын ардагерлери, бир нече жыл ичинде гүлдөрдүн коллекциясын жети өсүмдүктөн дээрлик жетимишке чейин көбөйтүүгө жетишти. Бул анын сейрек түрү менен тынымсыз жана кылдат иштөөсүнүн натыйжасында мүмкүн болду, илимий лабораторияларсыз жана гранттык колдоосуз.
Айгуль — бул чектелген аймактарда гана кездешүүчү түр, жана ал өзүнүн таралышынын негизги зонасынан бөлүнүп, түндүк чек арасында жайгашкан. Орто Азияда аны Тажикстанда, Өзбекстанда, түндүк Афганистанда, Кашмирде жана Кыргызстанда фрагменталдуу популяциялардан табууга болот. Мамлекет ичинде анын таралышы Айгуль-Таштын жээгинде жана Лайли-Мазар капчыгайында эки жерге чектелген.
Ошондуктан, анын өстүрүү боюнча ийгиликтүү практикалар өзгөчө маанилүү болуп калат. Эдуард рябчыгы дүйнө жүзү боюнча ботаникалык бакчаларда 150 жылдан ашык убакыттан бери өстүрүлүп келет, бирок Кыргызстанда ал азыркыга чейин илимий коллекцияларда сейрек кездешет жана негизинен энтузиасттардын аракеттери аркылуу сакталат. Бишкектеги жеке питомник ушул сыяктуу мисалдардын бири болуп саналат. Бул жөн гана хобби эмес, сейрек түрдү сактоонун альтернативдүү жолу — институттук контексттен тышкары түзүлгөн «өмүр банкын» түзүү.
Ошол эле учурда, гүлдүн мекенинде, Баткен облусунда, катуу коргоо чаралары иштеп жатат. Айгуль-Таш ботаникалык заказниги, өсүмдүктүн негизги популяциясы топтолгон жер, зыярат кылууга жабык: 2023-жылы киргизилген тыюу 2030-жылга чейин узартылды. Бул чечим гүлдөрдү таптоо жана чогултуу себептүү санынын кескин кыскарышы менен байланыштуу. Алдын ала маалыматтар боюнча, бул чаралар оң натыйжаларды бере баштады — популяция акырындык менен калыбына келүүдө. ```
