«Бир Дуйно Кыргызстан» бирикмеси, чет өлкөдө диний билим берүүнү жөнгө салууга байланыштуу мыйзам долбооруна байланыштуу жарандардын конституциялык укуктарынын бузулушу мүмкүн экендиги боюнча тынчсыздануусун билдирди.
Уюмдун маалыматы боюнча, 2026-жылдын 23-февралында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине диний билим берүүгө байланыштуу бир нече мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүүнү сунуштаган мыйзам долбоору сунушталган. Тийиштүү документтердин арасында Балдар кодекси, Жоруктар кодекси, ошондой эле «Чет өлкөгө миграция жөнүндө», «Билим берүү жөнүндө» жана «Диний ишеним жана диний бирикмелер жөнүндө» мыйзамдар бар.
Сунушталган мыйзам долбоору 18 жашка толо элек Кыргызстандын жарандарын диний билим алуу максатында чет өлкөгө чыгууга толук тыюу салууну камтыйт. Ошондой эле, мындай чыгууга көмөктөшкөн ата-энелер жана башка адамдар үчүн жоопкерчилик каралган.
Айрыкча, Жоруктар кодексине 142-берененин 9-бөлүгүн кошуу пландалууда. Бул сунушка ылайык, жашы жете элек баланын чет өлкөдө диний билим алуу үчүн чыгышы же бул боюнча жардам берүү 20 миң сомго чейин жарандар үчүн жана 65 миң сомго чейин юридикалык жактар үчүн айып пулга алып келиши мүмкүн.
Мыйзам долбоорунун авторлору, бул демилге президенттин тапшырмаларына ылайык иштелип чыкканын жана балдардын укуктарын коргоо жана улуттук коопсуздукту камсыз кылууга багытталганын билдиришет. Алар жашы жете элек балдарды чет өлкөдөгү диний окуу жайларына деструктивдүү окутуу ыкмалары менен алып чыгуу учурларын, ошондой эле өспүрүмдөрдүн радикалдуу жана экстремисттик топторго тартылышынын коркунучтарын белгилешет.
Анткен менен, «Бир Дуйно Кыргызстан» уюму мындай нормалар Конституцияга каршы келиши жана жарандардын эркиндигин чектеши мүмкүн деп эсептешет.
Уюм, мыйзам долбоорунда «деструктивдүү окутуу мүнөзүнө» ээ чет өлкөдөгү диний окуу жайларын аныктоо үчүн так критерийлер жок экенин белгилейт. Укук коргоочулардын пикиринде, мындай критерийлердин жоктугу бардык чет өлкөдөгү диний билим берүү мекемелери каалагандай болбойт деген жыйынтыкка алып келиши мүмкүн.
Мындан тышкары, бирикме Конституция ар бир адамга каалаган динди тутууга же эч кандай динди тутпоо укугун, ошондой эле тандоо эркиндигин жана диний ишенимдердин болушун кепилдээрин баса белгилейт. Бул укуктарды ишке ашыруу, авторлордун пикири боюнча, диний окууларды үйрөнүү жана тиешелүү маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгүн камтыйт.
Ошондой эле уюм, чектөөлөр жарандардын билим алуу жана окуу эркиндигине, ошондой эле өлкөдөн эркин чыгуу укугуна таасир этүүсү мүмкүн экенин белгилейт.
Жогоруда айтылгандар менен байланыштуу, «Бир Дуйно Кыргызстан» уюму мыйзам долбоорунун авторлорун аны алып салууга чакырды, жарандардын конституциялык укуктарын бузуунун алдын алуу үчүн. Мыйзам долбооруна аналитикалык жазуу тиркелген.
