2023-жылдын 23-февралында парламентке «Диний чөйрөдөгү айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» мыйзам долбоору сунушталды. сунушталган өзгөртүүлөр Балдар кодексин, Жоруктар кодексин, ошондой эле «Чет өлкөгө миграция жөнүндө», «Билим берүү жөнүндө» жана «Диний ишеним жана диний бирикмелер жөнүндө» мыйзамдарды камтыйт.
Документке ылайык, 18 жашка чейинки Кыргызстандын жарандарынан диний билим алуу үчүн чет өлкөгө чыгууга толук тыюу салынат.
Мындан тышкары, долбоор мындай чыгууга көмөктөшкөн ата-энелер жана башка адамдар үчүн жоопкерчилик киргизүүнү сунуштайт.
Атап айтканда, Жоруктар кодексине жашы жете элек адамдын диний билим алуу үчүн чет өлкөгө чыгышы же бул иш-аракетке көмөктөшүү үчүн жаңы норманы киргизүү пландаштырылууда, бул айып пулдарга алып келет:
- 20 миң сом — жеке адамдар үчүн;
- 65 миң — юридикалык жактар үчүн.
Мыйзам долбоорунун негиздемесинде, бул демилге президенттин тапшырмаларына ылайык иштелип чыккандыгы жана балдардын кызыкчылыктарын коргоого жана улуттук коопсуздукту камсыздоого багытталгандыгы көрсөтүлгөн. Авторлор, жаш өспүрүмдөрдү деструктивдүү программасы бар чет өлкөлүк окуу жайларына алып чыгуу учурлары бар экенин белгилешет, бул жашы жете элек адамдардын радикалдык жана экстремисттик топторго тартылышынын тобокелдиктерин жаратууда.
Анткен менен, ОО «Бир Дуйно — Кыргызстан» сунушталган чаралар Конституцияга каршы келет жана жарандардын укуктарын чектөөгө алып келиши мүмкүн деп эсептешет.
Коопсуздук укугун коргоочулардын пикири боюнча, мыйзам долбоорунда кайсы чет өлкөлүк окуу жайларын «деструктивдүү» деп эсептөө боюнча так механизм жок. Бул фактически чет өлкөдөгү бардык диний билим берүү мекемелери тыюу салынуусуна алып келиши мүмкүн.
Мындан тышкары, уюм мындай чектөөлөр Баш мыйзамдын көптөгөн нормаларына, анын ичинде диний ишеним эркиндигине, маалыматка жетүүгө, билим алууга жана кыймыл эркиндигине каршы келиши мүмкүн экенин баса белгилейт.
Жогоруда айтылгандар менен байланыштуу, ОО «Бир Дуйно — Кыргызстан» мыйзамдын инициаторлорун аны жокко чыгарууга чакырат, жарандардын конституциялык укуктарын бузуунун алдын алуу үчүн.
