Фитр-садаканын өлчөмү жыл сайын Кыргызстан мусулмандарынын Духовный башкармалыгы тарабынан белгиленет. Жыйналган каражаттар аз камсыз болгон жана социалдык жактан уязвимдуу топторго жардам берүү үчүн жумшалат. Соңку жылдары онлайн төлөм жана QR-коддорду колдонуу мүмкүнчүлүгү аркылуу садака берүү процесси кыйла жеңилдеди.
Фитр-садака тууралуу маалыматты Бактияр Токтогазы уулу, Кыргызстан мусулмандарынын Духовный башкармалыгынын өкүлү, айтып берди.
— Фитр-садаканын аныктамасы жана исламдагы мааниси кандай?
— Фитр-садака — бул мусулмандар жылына бир жолу төлөшү керек болгон милдеттүү садака. Анын эки негизги аспекти бар. Биринчиден, бул Жаратканга ден-соолук жана бакубатчылык үчүн ыраазычылык билдирүүнүн жолу. Экинчиден, ал орозону мүмкүн болгон катачылыктардан тазалайт жана муктаждарга майрамды урматтуу өткөрүүгө жардам берет.
Фитр-садака орозонун жыйынтыгынын маанилүү элементи. Ал адатта Рамазан айынын аягында, айт намазына чейин төлөнөт.
Бактияр Токтогазы уулу
— Фитр-садака төлөөгө кимдер милдеттүү?
— Фитр-садака төлөө милдети, негизги жашоо муктаждыктарынан ашык кирешеси бар ар бир мусулманда бар. Көбүнчө үй-бүлөнүн башчысы садаканы өзүнө гана эмес, жакындарына — аялына, балдарына жана башка көз каранды адамдарга төлөйт. Бул эрежеге эркектер менен аялдар, эгерде аларда жетиштүү каражат болсо, кирет.
— Фитр-садаканын суммасы кантип эсептелет?
— Пайгамбар Мухаммеддин доорунда негизги азык-түлүктөр жеткиликтүү жана жөнөкөй нерселер болгон, мисалы, буудай, курма жана жүзүм. Садаканын өлчөмү ушул азыктар менен аныкталган. Бүгүнкү күндө негизги азыктардын, мисалы, буудай же курма, баасы эске алынат. ДУМК жыл сайын базар бааларына негизделген сунушталган акча суммасын белгилейт.
— Фитр-садака акча менен гана эмес, азык-түлүк менен да берилеби?
— Ооба, фитр-садаканы акча жана табигый түрүндө берүү уруксат берилет. Бирок азыктар садаканын өлчөмү белгиленген азыктарга жооп бериши керек. Учурда көбүнчө акча варианты тандалат, анткени бул бөлүштүрүүнү жеңилдетет жана муктаждарга керектүү товарларды өз алдынча сатып алууга мүмкүнчүлүк берет.
— Жыйналган фитр-садака каражаттары кантип бөлүштүрүлөт?
— Адатта бөлүштүрүү Улемдер кеңешинин чечими боюнча төмөнкү принципке ылайык жүргүзүлөт:
- 60 пайыз жергиликтүү мечитте муктаждар үчүн калат;
- 15 пайыз райондук хатибиятка жөнөтүлөт;
- 15 пайыз облустук ДУМК башкармалыктарына өткөрүлөт;
- 10 пайыз муфтиятка берилет.
— Жыл сайын канча фитр-садака жыйналат?
— Фитр-садаканын жалпы суммасы жыл сайын өзгөрүп турат, анткени ал садака бергендердин санына жана төлөмдүн тандалган өлчөмүнө көз каранды. Так маалыматтар адатта Рамазан айынын аяктаганынан эки жума өткөндөн кийин берилет.
— QR-код аркылуу фитр-садака өткөрүү мүмкүнчүлүгү садака берүү процессине кандай таасир этти?
— Ыңгайлуулук үчүн ишенимдүүлөргө заманбап төлөм ыкмалары, анын ичинде QR-коддор киргизилди, бул садака берүү процессин кыйла жеңилдетет. Ар бир мечиттин өз QR-коду бар, анын жардамы менен төлөмдү тез жана оңой жүргүзүүгө болот.
Шариаттын көз карашынан онлайн төлөм менен акчаны жеке берүү арасында принципиалдуу айырма жок. Эң негизгиси, садака таза ниет менен берилген болушу керек. Онлайн төлөм — бул кайрымдуулукту көбүрөөк жеткиликтүү жана ачык кылган заманбап инструмент.
