Интернеттен алынган сүрөт
Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, 2026-жылдын башында Кыргызстандагы жалпы калк саны 7,4 миллион адамды түздү. Калк структурасында аялдардын кичине артыкчылыгы байкалат, алардын үлүшү 50% дан ашат. Аялдардын орто жашы 30 жашты, ал эми эркектердики 28 жашты түзөт.
Кыргызстанда аялдардын жашоо узактыгы эркектердикинен ашып, 2024-жылы аялдар үчүн 77 жаш, эркектер үчүн 68 жаш болду.
Мындай айырмачылыктын бир себеби — эркектер арасында өлүм деңгээли аялдарга караганда 1,6 эсе жогору.
Жаштардын калк структурасы да нике мамилелерине таасир этет. 2024-жылы 45 миңден ашык аял никеге кирди, алардын 87% бул биринчи жолу болду. Биринчи никелердин эң көп бөлүгү 18-29 жаштагы адамдарга туура келет, бул биринчи жолу никеге кирген аялдардын жалпы санынын 87% ын түзөт.
Аялдардын биринчи нике үчүн орто жашы 24 жаш, ал эми кайра нике үчүн 35 жаш.
Кыргызстандагы ар бир аял орто эсеп менен үч бала төрөйт. Жаңы төрөлгөндөрдүн санынын кыскарышына карабастан — 2020-жылы 158 миңден 2024-жылы 140 миңге чейин, туулуу деңгээли жөнөкөй калыбына келтирүү деңгээлинен жогору бойдон калууда, бул калктын көбөйүшүнө жардам берет.
Аялдар өлкөнүн экономикасында да маанилүү роль ойнойт. 2024-жылы ишке жарамдуу аялдардын жумушка орношуу деңгээли 48,7% түздү, жумушта болгон аялдардын орто жашы 41 жаш. Алар көбүнчө билим берүү, саламаттык сактоо, социалдык кызмат көрсөтүү, мейманкана жана ресторан бизнеси, ошондой эле соода тармактарында эмгектенишет.
Бирок, айлык акы боюнча гендердик айырма бар. 2025-жылдагы изилдөөлөргө ылайык, аялдардын орточо айлык акысы эркектердин айлык акысынан болгону 65,7% түзөт, бул тармактар боюнча бөлүштүрүү өзгөчөлүктөрү менен байланыштуу.
Билим берүү тармагында да аялдардын артыкчылыгы байкалат. 2024/2025-окуу жылына карата мектептердеги мугалимдердин 87% аялдар.
Студенттер арасында да кыздардын саны көп: 2024-жылы алардын үлүшү орто кесиптик окуу жайларында 58% дан ашып, жогорку окуу жайларында 55% чамасында болду.
Аялдар үй иштерине көп убакыт коротушат: орточо алганда бул күнүнө 4 саат 40 мүнөттү түзөт, бул алардын убактысынын 19% дан ашыгын түзөт. Эркектерде бул көрсөткүч беш эсе төмөн. Айылдык аялдар үй иштерине күнүнө 5 саат, ал эми шаарларда 4 сааттай убакыт бөлүшөт.
Иште жана үй иштеринде иштеп жаткандыгына карабастан, аялдар эс алуу үчүн убакыт табышат, орточо алганда жумасына 2 саат 20 мүнөт активдүү эс алуу үчүн бөлүшөт.
