Бул тууралуу Нарын облусунун Ат-Башы районунан келген педагог Кенжегул Тоюнбаева Turmush агенттигинин кабарчысы менен болгон маегинде айтып берди. Ал Ак-Жар айылындагы «Ак-Жар Сезими» бала бакчасында тарбиячы болуп иштейт.
Тоюнбаева тарбиялоодо маанилүү деп эсептеген негизги принциптер менен бөлүштү:
- Эмоционалдык колдоо. Балдар өзүнүн баалуулугун жана сүйүүсүн сезиши керек. Ата-энелердин жана педагогдордун камкордугу алардын психологиялык ден соолугунун жана ишенимдүүлүгүнүн негизин түзөт.
- Көрсөтмө үлгү. Балдар сөздөрдөн эмес, аракеттерден үйрөнүшөт. Улуулар этикалык нормаларды жана жүрүм-турум эрежелерин өзүнүн аракеттери аркылуу көрсөтүшү керек.
- Чектерди орнотуу. Эреже жана чектөөлөр балдардын жоопкерчилигин жана чечим кабыл алуу жөндөмүн өнүктүрүүгө жардам берет. Алардын логикалык түшүндүрүлүшү маанилүү, физикалык күч колдонбостон.
- Өнүгүүдө ар түрдүүлүк. Балдардын кызыгууларын билим алууда гана эмес, музыкада, спортто, искусстводо жана илимде колдоо маанилүү, бул алардын чыгармачылык жөндөмдөрүн ачууга жардам берет.
- Эмоционалдык сабаттуулук. Улуулар балдарды өз сезимдерин түшүнүүгө жана туура билдирүүгө үйрөтүшү керек.
- Өз алдынчалыкты колдоо. Кичинекей тапшырмалар жана милдеттер баланын өзүн-өзү көзөмөлдөө жана ой жүгүртүүдөгү көз карандысыздыгын өнүктүрөт.
- Социалдык жөндөмдөр. Жазышуу, достук жана эмпатия жөндөмдөрү баланын коомго ийгиликтүү адаптациясына көмөктөшөт.
- Саламаттыкты сактоо. Туура тамактануу, физикалык активдүүлүк, уктоо режим жана жеке гигиена баланын жалпы өнүгүүсүнө түздөн-түз таасир этет.
Кенжегул Тоюнбаева психологикалык комфорт жана өзүнүн маанилүүлүгүн түшүнүү мүнөздү калыптандырууда негизги ролду ойнойт деп эсептейт:
- Ишеним: Корголгон жана сүйүлгөн балдар кыйынчылыктарды жеңил өткөрүп, өз максаттарына жетүүгө умтулушат, бул алардын өзүн-өзү баалоосун бекемдейт.
- Социалдык жөндөмдөр: Баалуу балдар башкаларды урматтоону үйрөнүшөт, бул теңдештери менен ден соолук мамилелерин калыптандырууга жардам берет.
- Эмоционалдык туруктуулук: Сүйүү менен курчалган балдар стрессти жана коркууларды жеңил өткөрүшөт, психологиялык жактан туруктуу болушат.
Усунмалар: баланы «мен сени ишенем» жана «мен сени менен сыймыктанам» деген сөздөрдү көп айтканга, бирге убакыт өткөрүүгө, аны угууга жана анын пикирин урматтоого чакырат.
Кенжегул Турдумамбетовна Тоюнбаева 1985-жылдын 10-майында Ат-Башы районунун Ак-Жар айылында көп балалуу үй-бүлөдө, он бир баланын эң кичүүсү болуп төрөлгөн. 2003-жылы А.Жаналиев атындагы мектепти аяктаган. Учурда ал үч уулдун энеси.
2021-жылы Нарын мамлекеттик университетинде С.Нааматов атындагы педагогика (бала бакча билим берүү) адистиги боюнча билим алган.
Анын эмгеги райондук администрациянын (2018), райондук билим берүү бөлүмүнүн (2025), профсоюздук уюмдун жана бала бакчанын жетекчилигинин грамоталары менен белгиленген. Мындан тышкары, Кенжегул Тоюнбаева III Дүйнөлүк кочевниктер оюндарында катышкан.
