Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министринин орун басары Айнура Орозбаева 24.kg менен бул инициативалардын практикада кандайча ишке ашырылары жана социалдык тармакты кандай өзгөртүүлөр күтүп жатканы тууралуу бөлүштү.
Оперативдүү жооптон алдын алуу чараларына
Айнура Орозбаева меморандумдун стратегиялык маанисин белгилеп, ал туруктуу кызматташтыкты түзүүгө багытталганын айтты.«Бул меморандум иштөө ыкмасын өзгөртөт — биз көйгөйлөргө реакциядан алардын алдын алууга өтүп жатабыз. Бул мамлекеттик органдар, коомдук уюмдар жана эл аралык өнөктөштөр үчүн бирдиктүү платформаны түзүүнү талап кылат. Мындай формат көйгөйдү аныктоодон баштап үй-бүлөлөрдү комплекстүү коштоп берүүгө чейин үзгүлтүксүз жардам чынжырын камсыздайт, бул колдоону жарандар үчүн жеткиликтүү жана түшүнүктүү кылат», — деди ал.
Мындан тышкары, үй-бүлөлөрдөгү кризистик кырдаалдарды эрте аныктоого басым жасалат.
«Экономикалык кыйынчылыктар, психологиялык чыңалуу жана турак жайды жоготуу коркунучу — булар дароо реакция кылууну талап кылган белгилер. Эрте кийлигишүү оор кесепеттердин алдын алууга жана социалдык коргоо системасына узак мөөнөттүү жүктөмдү кыйла азайтууга жардам берет», — деп кошумчалады министрдин орун басары.
Социалдык кызматкерлердин квалификациясын жогорулатуу
Приоритеттүү багыттардын бири социалдык тармактагы адистердин квалификациясын жогорулатуу болот.«Социалдык жардамдын сапаты кызматкерлердин даярдыгынын деңгээлинен түздөн-түз көз каранды, ошондуктан биз буга өзгөчө көңүл буруудабыз. Жаңы билим берүү программалары киргизилип, ведомстволор аралык кызматташтык күчөтүлүп, эл аралык өнөктөштөр менен тажрыйба алмашуу кеңейтилип жатат. Заманауи социалдык кызматкер кырдаалды ар тараптуу карашы керек — психологиялык, социалдык жана юридикалык аспекттерди эске алуу менен. Бул, өз кезегинде, жарандардын ишенимин жана кабыл алынган чечимдердин натыйжалуулугун жогорулатат», — деп билдирди Айнура Орозбаева.
«Эне үйү» долбоору: интеграцияланган жардам модели
Профилактика системасында «Эне үйү» («Дом матери») долбооруна өзгөчө көңүл бурулат, ал Mother’s Home International Foundation тарабынан колдоого алынат.Центр аялдарга коопсуз мейкиндикти жана комплекстүү жардамды, анын ичинде психологиялык колдоо, юридикалык кеңештер, медициналык тейлөө жана убактылуу жашоо шарттарын сунуштайт. Орозбаеванын айтымында, интеграцияланган ыкма учурдагы көйгөйлөрдү гана чечип тим болбостон, үй-бүлөнү баланын өнүгүшү үчүн негизги чөйрө катары сактоого мүмкүндүк берет.
Новорожденныйлардан баш тартууну алдын алуу маанилүү аспект болуп саналат, бул эң курч социалдык көйгөйлөрдүн бири.
«Кыйын учурларда жардам берүү баланы гана эмес, үй-бүлөнүн келечегин сактоого жардам берет. Баш тартуулар көп учурда коркуу, изоляция жана жардамдын жетишсиздигинен улам болот. Аял жардам алганда жана келечекке үмүт менен караганда, баланы сактап калуу мүмкүнчүлүктөрү кыйла жогорулайт», — деп эсептейт министрдин орун басары.
Ишенимди калыбына келтирүүчү колдоо
Комплекстүү жардам төмөнкүлөрдү камтыйт:- стрессти жана тынчсызданууну жеңүүгө жардам берүүчү психологиялык колдоо;
- эненин жана баланын коопсуздугун камсыз кылуучу медициналык коштоо;
- укуктары, жөлөк пулдар жана жеткиликтүү кызматтар тууралуу маалымат берүүчү социалдык-укуктук кеңештер;
- сырттан кысым жок, кырдаалды стабилдештирүүгө мүмкүндүк берген убактылуу жашоо.
Мындай ыкма үй-бүлөнү алмаштырууга эмес, аны сактоого жана чыңдоого багытталган, министрдин орун басары белгилегендей, анткени үй-бүлө баланын эмоционалдык жана социалдык өнүгүшүн камсыздайт.
Регионалдык контекст жана узак мөөнөттүү максаттар
Кыргызстан, Айнура Орозбаеванын белгилөөсү боюнча, профилактикалык социалдык саясат моделин системалуу түрдө өнүктүрүп, өнөктөштөр менен активдүү кызматташууда.«Кызматташууга ачык болуу — Кыргызстандагы социалдык саясаттын маанилүү артыкчылыктарынын бири. Системалуу колдоо үй-бүлөлөрдүн социалдык жетимчилигин азайтууга жардам берет, анын негизги себептерин жоюу аркылуу. Жардам канчалык тез берилсе, баланын үй-бүлөдөн тышкары калуу коркунучу ошончолук төмөн болот. Натыйжада, жаңы чаралар аялдарга ишеним берүүгө жана кризистен чыгууга мүмкүнчүлүк түзүүгө, үй-бүлөнү жана өзүнүн кадыр-баркын сактоого жардам берет. Балдар үчүн бул коопсуз жана сүйүү менен толтурулган чөйрөдө өсүү мүмкүнчүлүгүн билдирет, бул туруктуу жана ден соолукка пайдалуу коомдун негизин түзөт», — деп жыйынтыктады ал.
Кол коюлган меморандум кызматташтык боюнча жөн гана документ эмес, үй-бүлө институтун чыңдоого жана профилактикалык социалдык саясатты өнүктүрүүгө багытталган узак мөөнөттүү стратегиянын маанилүү бөлүгү. Мындай ыкма, министрдин орун басарынын ишеними боюнча, учурдагы көйгөйлөрдү гана эмес, келечектеги муундарды колдоо үчүн туруктуу системаны түзүүгө мүмкүндүк берет.
