«Сиырдын ордуна — кутасы»: Чогорок уруусу Кадамжайда кантип пайда болду
Өзүнүн кичинекей өлчөмүнө карабастан, жергиликтүү изилдөөчүлөр айылдын аталышынын жана анын тарыхый ролунун маанилүүлүгүн белгилешет.
Чогорок сары тейит уруусунун кичинекей урууларынын бири болуп эсептелет жана анын аталышы белгилүү тарыхый булактарда кездешет.
Жергиликтүү тургундардын маалыматы боюнча, Захириддин Мухаммад Бабур өзүнүн «Бабурнаме» чыгармасында Чогорок уруусун XV кылымдын аягындагы кочкул уруулардын арасында белгилеген.
Бабур өз запискаларында Андижан аймагындагы кочкулдар арасында «чограк» аттуу чоң уруунун бар экенин, анын беш-алты миң чарбадан турганын билдирген. Бул кочкулдар Кашгар менен Фергана өрөөнүнүн ортосундагы тоолордо жашап, уйлардын ордуна кутас (яки) багышкан, көп сандагы аттарга жана малга ээ болушкан.
Кээ бир булактар XIII кылымдын башында чогорок уруусу хорезмшахтардын аскеринин курамына кирип, монгол баскынчылыгы учурунда Афганистан жана Пакистан тарапка миграциялаганын белгилешет.
«Чогорок» сөзүнүн бир нече түшүндүрмөсү бар. Бир версия боюнча, ал «чагыр/чакыр», «нөкөр» (хан сарайынын коргоочусу же жоокери) терминдери менен байланыштуу. Жергиликтүү тургундар ошондой эле аталыш «чогор» (беркут) жана «ок» (уруу, эл) сөздөрүнүн комбинациясы катары түшүндүрүлүшү мүмкүн деп айтышат. Бул версия байыркы кыргыздардын беркут менен аңчылык маданияты менен байланышын баса белгилейт, «Чогорок» «беркуттун уруусу» же «беркуттун эли» дегенди билдириши мүмкүн деп болжолдойт.
Бүгүнкү күндө Чогорок айылы Кожошкен дарыясынын жээгинде жайгашып, 40тан ашык чарба жашайт. Тургундар негизинен айыл чарба жана мал чарбачылык менен алектенишет.