Дайырбек Орунбеков, президенттин администрациясынын маалыматтык саясат кызматынын жетекчиси, айдоочулар үчүн билим берүү мөөнөтүнүн он ай болуп белгиленгенин түшүндүрдү. Ал бул демилге жолдордо коопсуздукту жакшыртууга жана адамдардын өлүмүн алдын алууга багытталганын белгиледи.
Түшүндүрүү иштерине карабастан, коомдо билим берүү мөөнөтү боюнча суроолор жаралууда. Орунбеков жаңы талаптар айдоочулардын даярдыгын жогорулатуу үчүн киргизилгенине көңүл бурду.
«Тек гана зарыл билим жана көндүмдөргө ээ болгон айдоочулар транспорт каражаттарын коопсуз башкарууга жөндөмдүү, өздөрүнө же жол кыймылынын башка катышуучуларына коркунуч туудурбайт. Тилекке каршы, көптөгөн адамдар тажрыйбасыз айдоочулардын кесепетинен өмүрүн жоготууда, алар күбөлүктөрдү сатып алып, эрежелерди билбешет», — деп кошумчалады ал.
Орунбековдун айтымында, реформанын максаты жарандар үчүн кошумча тоскоолдуктарды түзүү эмес, жол кырсыктарынын санын азайтуу жана өмүрдү сактоо.
Ал 10 айлык билим берүү программасы теориялык жана практикалык сабактарды камтый турганын, бул сабактар жумасына эки-үч жолу 2-3 сааттан өткөрүлүп, онлайн форматта да мүмкүнчүлүк болорун тактады.
Жаңы программада психологиялык даярдык жана жол этикасынын элементтери да каралган. Орунбеков агрессия жана айдоочулук мадниятынын жоктугу көп учурда конфликттерге жана кырсыктарга алып келерин белгиледи.
Маалыматтык саясат кызматынын жетекчиси өнүккөн өлкөлөрдө айдоочулук күбөлүктөрдү алуу мөөнөтү 6 айдан 1-2 жылга чейин өзгөрүп турарын баса белгиледи. Мисалы, Финляндияда билим берүү бир жылга чейин созулат, жана айдоочу биринчи кезекте убактылуу күбөлүк алат. «Бул өлкөлөрдө унаа айдоого жогорку жоопкерчилик авариялардын минималдашына көмөктөшөт», — деп белгиледи ал.
Орунбеков Кыргызстандагы кырсыктар боюнча статистиканы да келтирди: 2025-жылы 8,4 миңден ашык ЖК кырсыгы катталып, анын натыйжасында болжол менен 900 адам каза болуп, 12 миңден ашык адам жаракат алган. Соңку он жылда кырсыктардан 9 миңден ашык адам өмүрүн жоготту.
«Кыргызстан жолдордо өлүмдүн жогорку деңгээлине ээ өлкөлөрдүн катарына кирет. Биз бул фактты түшүнүп, жагдайды өзгөртүү үчүн аракеттерди көрүшүбүз керек. Бардык кабыл алынган чаралар жарандардын ден соолугун жана бакубаттуулугун коргоого багытталган», — деп жыйынтыктады Дайырбек Орунбеков.
Ал ошондой эле айдоочулардын эрежелерди билбегенин көрсөтүүчү видеоматериалдар мурдагы коррупциялык системанын натыйжасы экенин жана реформалардын зарылдыгын баса белгиледи.
