Башкы прокурордун орун басары Умуткан Конкубаева бул мыйзам долбоору 2025-жылдын 23-июнундагы президенттин буйругуна ылайык иштелип чыкканын билдирди. Өзгөртүүлөрдүн негизги максаты сот чечимдерин жана башка аткаруу документтерин ишке ашыруунун натыйжалуулугун жогорулатуу, мыйзамдуулукту жана тартипти бекемдөө, ошондой эле жарандардын жана юридикалык жактардын укуктарын коргоо болуп саналат.
Талкууланган өзгөртүүлөр Судьялык аткаруучулар кызматынын юридикалык статусун бекитүүнү, ошондой эле анын ыйгарым укуктарын жана ишти уюштуруу тартибин аныктоону, Башкы прокуратурага отчет берүүнү камтыйт.
Мыйзам долбоору ошондой эле башкы судьялык аткаруучуну жана анын орун басарларын, ошондой эле кызматтын аймактык бөлүмдөрүнүн жетекчилерин дайындоо жана кызматтан бошотуу ыйгарым укуктарын башкы прокурорго өткөрүүнү камтыйт.
Долбоордун маанилүү аспекттеринин бири жеке судьялык аткаруучулар институтун киргизүү болуп саналат. Алардын юридикалык статусу, талаптар, күбөлүк алуу тартиби, ошондой эле алардын ишмердүүлүгүн токтотуу жана токтотуу үчүн негиздер жана жоопкерчилик белгиленет.
Жеке судьялык аткаруучуларга мамлекеттик аткаруучулар менен бирге аткаруу документтерин күч менен ишке ашыруу ыйгарым укуктарын берүү сунушталууда.
Долбоордо укук бузуулар кодексине өзгөртүүлөр киргизүү каралган, алар төмөнкүлөрдү камтыйт:
- аткаруу өндүрүшү боюнча мыйзамдарды бузгандыгы үчүн айыппулдардын өлчөмүн жогорулатуу;
- сот жана жеке судьялык аткаруучулардын талаптарын аткарбаган карыздардын жоопкерчилигин күчөтүү;
- укук бузуулардын курамдарын жана айыппулдардын өлчөмдөрүн тактоо.
Ошондой эле балдарды кармоо боюнча жоопкерчиликтен качуу маселесине байланыштуу Кылмыш кодексине өзгөртүүлөр сунушталууда:
- карыздын мөөнөттөрүн өзгөртүү, алар өткөндөн кийин кылмыш жоопкерчилиги пайда болот;
- жаза түрлөрүн кайра карап чыгуу;
- карызды толук төлөгөндө гана кылмыш жоопкерчилигинен бошотуу шарттарын белгилөө;
- алиментикалык карызды толук төлөөнү күтпөй, айрым жумшартуу нормаларын колдонууга тыюу салуу.
Кошумча долбоор менен сунушталат:
- жеке судьялык аткаруучуларга алардын аракеттерин даттануу процессинде мыйзам нормаларын жайылтуу;
- соттук жана жеке судьялык аткаруучуларга аткаруу документтеринин негизинде банктардын эсептеринде каржыны камакка алуу жана өндүрүү укугун берүү;
- банктарды аткаруу документтери боюнча банктын сырын түзгөн маалыматтарды соттук жана жеке судьялык аткаруучуларга берүү боюнча милдеттендирүү.
Ошондой эле Административдик-процессуалдык кодекске өзгөртүүлөр сунушталууда, алар жеке судьялык аткаруучулардын аракеттерине жана аракетсиздигине соттук даттануу процедураларын колдонууга мүмкүндүк берет, анын ичинде мөөнөттөр, кароо тартиби жана далилдөө жүгүн бөлүштүрүү.
Өзгөртүүлөр банктар жана аткаруу өндүрүшү боюнча мыйзамдарды да камтыйт, атап айтканда:
- аткаруу документтери боюнча банктардын эсептеринде каржыны камакка алуу жана өндүрүү боюнча соттук жана жеке судьялык аткаруучуларга уруксат берүү;
- электрондук аткаруу өндүрүшүнүн юридикалык негиздерин бекитүү;
- сот аткаруучуларына болгон талаптарды тактоо жана алардын дайындалуу тартибин аныктоо;
- мамлекеттик жана жеке судьялык аткаруучулардын ишмердүүлүгүнүн бирдиктүү принциптерин белгилөө.
