Минкультуры марттан баштап телеканалдардын контентин текшерет

2026-жылдын март айынан тартып Кыргызстанда Маданият министрлиги телеканалдар тарабынан трансляцияланган контентти текшерүүгө алат, жылдын аягына чейин керектүү чараларды кабыл алуу максатында. Бардык телеканалдар көрүүчүлөргө өлкөдө өндүрүлгөн контентти сунуштоого милдеттүү. Бул билдирүү 15-январда маданият, маалымат жана жаштар саясаты министринин орун басары Марат Тагайевдин жыйынында айтылган.

Жыйында телеканалдардын өкүлдөрү, ошондой эле «Кыргызфильм» жана «Кыргызсериал» кызматкерлери катышты. Учурда Кыргызстанда 42 телеканал иштеп жатат, алардын ичинен болгону экөө (НТРК жана ЭЛТР) мамлекеттик каржылоону алышат.

Жыйында мыйзамдарды аткаруу маселеси талкууланды, анын негизинде кыргыз тилиндеги программалардын жана маалыматтын 60% дан кем эмес бөлүгү прайм-таймда трансляциялануусу керек. Тагайев айрым жеке телеканалдар мыйзамдын талаптарына жооп берүү үчүн эски программаларды көрсөтүүнү улантып жатканын баса белгиледи.

«Жеке каналдар өз стратегиясына ылайык өнүгүү мүмкүнчүлүгүнө ээ. Бирок алар мыйзамдын талаптарына, айрыкча кыргыз тилине байланыштуу талаптарга ылайык иш алып барууга милдеттүү. Мен медиа базарындагы абалдан кабардармын, бирок биздин милдет - көрүүчүлөрдүн укуктарын коргоо», - деди ал.

Учурда белгиленген стандарттарга жооп бербеген телеканалдарды жабуу боюнча чаралар колдонулбайт. Каналдар активдүү иштеп жаткан телеканалдардын көрүүчүлөрүн эски программаларды көрсөтүү менен тартып албашы керек. 2026-жылдын жыйынтыгы боюнча мындай жеке телеканалдарга карата чаралар көрүлөт», - деп кошумчалады Тагайев.

Ал жеке телеканалдарды мамлекеттик мекемелерден «Кыргызфильм» жана «Кыргызсериал» жаңы чыгармаларды сатып алууга сунуш кылды, ушундайча аларды биринчи болуп көрсөтүүгө мүмкүнчүлүк алышат. Бул уюмдардын фондунда учурда 400дөн ашык фильм, ошондой эле 40тан ашык анимациялык фильмдер жана сериалдар бар.

Министрдин орун басары жеке телеканалдар бул мекемелер менен контракттарды 1,5 айдын ичинде түзө алат, контент менен камсыз болушу үчүн. Эгерде келишимдер жок болсо, фильмдер мамлекеттик телеканалдарга өткөрүлөт. Ошондой эле Маданият министрлиги телеканалдарга жеке компаниялар тарабынан даярдалган программалар пакеттерин сунуштайт. Контенттин сапатын текшерүү март айында башталат.

Жыйында жаңы фильмдердин сапаты жөнүндө да маселе талкууланды. Улуттук телеканалды башкаруу жогорку стандарттарга жооп бербеген жаңы иштердин бар экенин белгиледи. Эгерде көркөм кеңеш фильмди эфирге чыгарбоо чечимин кабыл алса, анын жаратуучулары көп учурда министрликтен коммерциялык пайдаланууга уруксат алуу боюнча шилтеме беришет.

Бул боюнча министрдин орун басары отандык контенттин сапаты боюнча көйгөй бар экенин белгилеп, келечекте эң мыкты иштерди тандоо мүмкүнчүлүгү пайда болорун айтты.

Мындан тышкары, быйыл кыргыз тилинде анимациялык мультфильм түзүү боюнча тендер өткөрүлөт, бюджет 50 млн сомду түзөт. Аткаруучуга коюлган талаптарда жасалма интеллектти колдонуу мүмкүнчүлүктөрү эске алынат.

Ошондой эле Маданият министрлиги биринчи жолу басма сөз үчүн контент боюнча тендер жарыялайт (газеталар, сайттар) болжолдуу бюджет 10 млн сомду түзөт.