ДСУнун маалыматы балдар жана жаштар арасында өзгөчө терс кесепеттер байкаларын баса белгилейт. Бул калк топторунда семирүү, диабет, жүрөк-кан тамыр оорулары жана айрым рак түрлөрүнүн учурлары көбөйүүдө.
ДСУнун эки акыркы глобалдык отчетунда өлкөлөрдүн өкмөттөрүн алкоголь продукциясына жана жогорку канттуу ичимдиктерге карата салык саясатын күчөтүүгө чакырат. Уюм салыкка болгон алсыз көзөмөл жаман товарлардын төмөн бааларын сактоого мүмкүндүк берерин белгилейт.
Темага байланыштуу окуңуз Кыргызстанда 2026-жылдан баштап алкоголь үчүн акциздик салык ставкалары жогорулайт
Глобалдык таттуу ичимдиктер жана алкоголь рыногу маанилүү кирешелерди алып келгени менен, мамлекеттер бул кирешелердин болгону кичине бөлүгүн алышат. Таттуу ичимдиктерге салык 116 өлкөдө бар, бирок көптөгөн жогорку канттуу азыктар, мисалы, жемиш ширелери, сүт коктейлери жана даяр кофе же чай ичимдиктери салыкка алынбайт. 97% өлкөлөрдө энергетикалык ичимдиктер салыкка алынат, жана 2023-жылдан бери бул сан өзгөргөн жок», — деп билдирет БУУнун жаңылыктар кызматы, ДСУнун маалыматына шилтеме берип.
Ошондой эле отчетто алкоголь салыкка алынган 167 өлкө бар экендиги, ал эми 12 мамлекетте спирттүү ичимдиктердин сатылышы толугу менен тыюу салынгандыгы айтылат.
Бирок, 2022-жылдан баштап, көпчүлүк өлкөлөрдө алкоголь мурдагы баасын сактап же көбүрөөк жеткиликтүү болуп калды, анткени салык ставкалары инфляцияга жана кирешелердин өсүшүнө жетпей калды. Вино 25 өлкөдөн кеминде кошумча салыкка алынбайт.
Этьен Круг, ДСУнун саламаттыкты сактоо көрсөткүчтөрү боюнча департаментинин директору, алкогольдун жеткиликтүүлүгү зордук-зомбулук, жаракаттар жана оорулардын көбөйүшүнө алып келерин белгиледи.
ДСУ дүйнө жүзүндө алкоголь боюнча акциздер төмөн деңгээлде калууда: орточо ставкалар сыра үчүн 14% жана күчтүү ичимдиктер үчүн 22,5% түзөт. Таттуу ичимдиктерге салык дагы төмөн жана орточо эсеп менен жөнөкөй таттуу газдалган суунун баасынан болгону 2%ды түзөт, көп учурда алар чектелген товарлардын тизмесине гана колдонулат. Мындан тышкары, аз гана өлкөлөр салык ставкаларын инфляцияны эске алуу менен жөнгө салат, бул зыяндуу азыктарды көбүрөөк жеткиликтүү кылат. ДСУ мамлекеттерди бул тармакта өз ыкмаларын кайра карап чыгууга чакырат.
Кыргызстанда 2026-жылдан баштап алкоголь үчүн акциздик салык ставкаларынын жогорулашы пландалгандыгын белгилөө керек.
