Кыргызстанда рентгенэндоваскулярдык хирургия тармагында олуттуу прогресс байкалууда, бул заманауи технологияларды киргизүүнүн натыйжасында мүмкүн болду. Бул тууралуу Улуттук кардиология жана терапия борборунун жүрөк жана тамырлар рентгенхирургия бөлүмүнүн башчысы профессор Мурат Дадабаев билдирди.
Анын айтымында, учурда өлкөдө клапан оорулары жана структуралык аномалияларды дарылоого багытталган эндоваскулярдык процедуралар активдүү жүргүзүлүүдө. Мурда мындай операциялар сейрек кездешчү, бирок бүгүнкү күндө алардын саны кыйла көбөйдү, жана бейтаптар ар түрдүү медициналык борборлордо операцияларды алышууда.
Дадабаев мамлекеттик колдоо аркылуу акут миокард инфарктынан жапа чеккен бейтаптарга жардамдын кыйла жакшырганын белгиледи. Өткөн жылы бөлүмдө 4 миңден ашык интервенциялык кийлигишүүлөр жүргүзүлгөн, алардын көпчүлүгү инфаркттарга байланыштуу. Ал ошондой эле көптөгөн бейтаптардын акысыз дарылануу алганы, бул кайрылууларды көбөйтүүгө жардам берерин баса белгиледи.
Учурда өлкөдө ушул тармакта иштеп жаткан жаш адистердин көптөгөн даярдыктары жүрүп жатат. Жалпы Кыргызстанда 80ден 100гө чейин мындай адистер бар.
Өткөн жылы өнүктүрүү программасынын алкагында Талас, Балкычы жана Нарын шаарларында үч ангиографикалык лабораторияны ачуу пландалууда. «Адистер даярдалды, жана бул жерде заманауи технологиялар активдүү киргизилет», — деп кошумчалады ал.
Мындан тышкары, Дадабаев өткөн күнү болгон жаңы кийлигишүүлөр тууралуу айтып берди. «Кечээ биз бир нече операцияларды жүргүздүк, азыркы учурда ар түрдүү клиникаларда өткөрүлүүдө. Акут миокард инфарктынан жана коронардык оорулардан жапа чеккен бейтаптарда ички-сосудистык изилдөөлөрдү колдонуу маанилүү аспекттердин бири болуп калды, бул операциялардын коопсуздугун жана натыйжалуулугун камсыз кылат», — деди ал.
Центрде биринчи жолу өзүн-өзү эритүүчү стенттер имплантацияланды. «Мындай операциялар өлкөнүн башка мекемелеринде жүргүзүлсө да, биз үчүн бул жаңылык болду. Кечээ биз Москва жана Санкт-Петербургдан келген эксперттер менен үч мастер-класс өткөрдүк», — деп түшүндүрдү Дадабаев.
Учурда борбордо үч жаңы жабдык орнотулууда, ал эми кийинки жылы грант боюнча өлкө боюнча дагы жети аппарат орнотуу пландалууда. Кыргызстанда жетиштүү жабдык болсо да, анын көпчүлүгү жеке медициналык мекемелерде жайгашкан.
Адис ар түрдүү багыттардын, мисалы, инсульттарды дарылоодо нейроинтервенция, перифериялык тамыр ооруларында кийлигишүүлөр жана онкоинтервенциялардын активдүү өнүгүп жатканын баса белгиледи. Дадабаев онкоинтервенция багыты азырынча баштапкы этапта экенин, бирок жакынкы келечекте ал активдүү өнүгөрүн жана жаңы персоналдын даярдыктан өтөөрүн кошумчалады.
Профессордун маалыматы боюнча, Кыргызстанда төрт мамлекеттик жана болжол менен жыйырма жеке клиника иштеп жатат, бул мамлекеттик жана жеке секторлордун медициналык жардамды камсыз кылуу үчүн интеграциялоонун зарылдыгын баса белгилейт, бул башка өлкөлөрдө жасалгандай.
2025–2030-жылдарга карата «Саламат жүрөк» мамлекеттик программасынын алкагында региондордо, анын ичинде Баткен, Ош, Жалал-Абад жана Ысык-Көл облустарында дагы жети ангиографикалык системаны орнотуу пландалууда.
«Бейтаптар миокард инфарктын башталгандан кийин эки сааттын ичинде медициналык мекемелерге келип жетиши керек, андыктан аларга дароо жардам көрсөтүлсүн. Артерия тез арада стент орнотуу менен ачылышы керек, анткени бул өмүрдү сактоо жана майыптыкты алдын алуу мүмкүнчүлүктөрүн кыйла жогорулатат», — деп баса белгиледи ал.
Ошондой эле адис борбордогу заманауи технологиялар искусстволук интеллект принциптерине негизделгенин белгиледи. Атап айтканда, ультразвук колдонуу менен ички-сосудистык изилдөөлөр эсептөөлөрдү автоматташтырууга мүмкүндүк берет жана дарыгерлерге стент орнотуунун зарылдыгы боюнча чечим кабыл алууга жардам берет.
«Мурда биз жөн гана визуалдык тарылтууга таянчубуз, бирок заманауи технологиялар абалды так баалоого жана дарылоонун стратегиясын негиздүү тандоого мүмкүндүк берет», — деп кошумчалады ал.
Дадабаев Улуттук кардиология борбору ички-сосудистык изилдөөлөр үчүн жаңы аппараттарды алганын, бул ар бир бейтапты дарылоого жакшылап мамиле кылууга мүмкүндүк берерин жыйынтыктады.
