Инсульт деген эмне?
Инсульт — мээнин кан айлануусунун күтүүсүз бузулушу менен пайда болгон acute абал. Бул мээ клеткаларынын кычкылтек жетишпей калуусуна алып келет, бул болсо алардын жабыркашы же өлүшүнө себеп болушу мүмкүн. Бул оору майыптыкка же 심지어 өлүмгө алып келиши мүмкүн, ошондуктан дароо медициналык кийлигишүүнү талап кылат.
Инсульттун түрлөрү
Ишемиялык инсульт
— мээнин кан тамырларынын тарылышы же тосулушу натыйжасында пайда болот;
— жалпы инсульттардын болжол менен 80%ын түзөт.
Геморрагиялык инсульт
— кан тамырларынын жарылышы жана мээге кан куюлушу менен болот;
— бул инсульттун түрү жаштарга жана балдарга да таасир этиши мүмкүн;
— анын өтүшү көп учурда оор жана өмүр үчүн коркунучтуу.
Инсульттун белгилери
Оору белгилерин FAST ыкмасы аркылуу оңой эле эстеп калса болот:
F (Face) — жүздүн асимметриясы, бир жагы түшөт;
A (Arm) — бир колдо же бутта алсыздык;
S (Speech) — сүйлөө түшүнүксүз болуп калат;
T (Time) — убакытты жоготпоңуз, дароо «103» номерине чалыңыз.
Кошумча белгилер:
— катуу баш оору;
— баш айлануу;
— көрүүнүн начарлашы;
— аң-сезимдин жоголушу;
— тең салмактын бузулушу.
Инсульттун пайда болушунун себептери
— жогорку кан басымы (гипертония);
— жүрөк-кан тамыр оорулары;
— диабет;
— тамеки чегүү;
— ашыкча салмак;
— физикалык активдүүлүктүн жетишсиздиги;
— частый стресс;
— майлуу жана туздуу тамактарды ашыкча колдонуу.
Биринчи жардам (эң маанилүүсү!)
Эгер инсультка шектенүү болсо:
— дароо «103» номерине чалыңыз;
— жабыркаган адамды жаткырып, башын бир аз көтөрүңүз;
— кысып турган кийимдерди бошотуңуз;
— тамак, суу же дары бербеңиз;
— куюлганда бочокко буруңуз;
— адамды тынчтандырыңыз жана аны жалгыз калтырбаңыз;
— өз алдынча дарыланбоо.
Инсультту дарылоо
Инсульт стационардык дарылоону талап кылат:
— нормалдуу кан айланууну калыбына келтирүү;
— кан басымын көзөмөлдөө;
— мээге кычкылтек жеткирүүнү камсыз кылуу;
— реабилитациялык чаралар (логопедия, массаж, физикалык көнүгүүлөр).
Алгачкы 3–4,5 саат критикалык мааниге ээ — бул кийлигишүү үчүн "алтын убакыт".
Инсульттун алдын алуу
— кан басымын үзгүлтүксүз текшериңиз;
— туз жана майлардын керектелишин чектеңиз;
— активдүү жашоо образын карманыңыз (жөө жүрүү, спорт);
— тамеки чегүүдөн жана алкоголдон баш тартыңыз;
— салмагыңызды көзөмөлдөңүз;
— стрессти азайтыңыз;
— үзгүлтүксүз медициналык текшерүүлөрдөн өтүңүз.
Жыйынтык
Инсульт — бул алдын алууга мүмкүн болгон оору. Бирок, медициналык жардамга кеч кайрылуу абдан коркунучтуу болушу мүмкүн. Белгилер жөнүндө маалымдуулук, биринчи жардам көрсөтүү жана алдын алуу чаралары ар бир адам үчүн маанилүү.
