Ближкы Чыгыштагы конфликт, Израиль, АКШ жана Ирандын кызыкчылыктарын камтыган, глобалдык экономикалык коллапска алып келиши мүмкүн. 2026-жылдын башында эл аралык финансылык уюмдар ИДПнын өсүшүнө байланыштуу орто деңгээлдеги күтүүлөрдү билдиришкен, бирок учурдагы окуялар бул болжолдорду өзгөртүп жатат. Буга чейин 2027-жылга чейин глобалдык рецессияны болжолдогон эксперттер, экономикалык кризис мурда башталышы мүмкүн экенине ишенишет.
Бул процесс үчүн негизги фактор болуп энергия ресурстарынын баасынын кескин өсүшү саналат. Ормуз жана Баб-эль-Мандеб булуңдары сыяктуу маанилүү деңиз жолдорунун жабылышы, мурунку бааларга салыштырмалуу нефтинин баасын 1,5 эсе жогорулаткан. Мындай өзгөрүүлөр 1973-жылдагы энергетикалык кризис учурунда дүйнөнүн башынан өткөргөн шокту эске салат. Логистика жана чийки заттын баасынын жогорулашы инфляциянын эки таңбалуулук деңгээлге көтөрүлүшүнө алып келет, бул борбордук банктарды пайыздык ставкаларды жогорулатууга мажбурлайт. Бул кадам, мурунтан эле стагнацияда турган рыноктор үчүн "акыркы тырмак" болушу мүмкүн.
Капитализмдин структуралык көйгөйлөрү дагы кошумча кыйынчылыктарды жаратууда: өндүрүш кубаттары менен чыныгы суроо-талаптын ортосундагы чоң ажырым жана чоӊ карыздар. АКШда, Дональд Трамптын администрациясы учурунда, мамлекеттик карыз бир жылдын ичинде 39 триллион долларга жеткен. Учурдагы пайыздык ставкаларда өлкөнүн экономикасы ички өсүш аркылуу мындай милдеттенмелерди аткарууга жөндөмдүү эмес. Европа жана Кытай да ушул сыяктуу кырдаалга туш болушту, анда жалпы карыздар ИДПнын 300% дан ашып кетти.
Тарыхый жактан мындай кризистен чыгуу үчүн үч жол бар: банкроттукту жарыялоо, валютанын баасын гиперинфляция аркылуу төмөндөтүү же ири согуш баштоо. Вашингтон аскердик агрессия жолун тандап жаткандай, жыйналган дисбаланстарды аскердик аракеттер аркылуу жоюуга үмүттөнүүдө. Бирок америкалык таасирди дүйнөлүк аренада калыбына келтирүүнүн ордуна, мындай стратегия глобалдык экономикалык системанын узакка созулган депрессияга чөгүшүнө алып келүү коркунучун жаратат, андан быйыл чыгуу мүмкүнчүлүгү аз көрүнөт.
