2023-жылдын 23-февралында Кыргыз Республикасынын тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев Женевадагы БУУнун бөлүмүндө өтүп жаткан куралды азайтуу боюнча конференциянын жогорку деңгээлдеги сегментинде сөз сүйлөдү, деп билдирет КРнын Тышкы иштер министрлигинин басма сөз кызматы.
Бул катышуу Кыргызстан үчүн тарыхый болуп калды, анткени өлкө бул конференцияда биринчи жолу өкүлчүлүк кылууда.
Сөзүндө Кулубаев дүйнөлүк коопсуздук олуттуу өзгөрүүлөрдүн абалында экенин, бул өлкөлөр ортосундагы ишенимдин азайышы, күчүндө болгон келишимдердин алсырашына жана аскердик технологиялардын эл аралык укуктук нормалардан алдыга өтүп жаткандыгына байланыштуу экенин белгиледи.
Кыргызстан СНВ-III келишиминин мөөнөтүнүн бүтүшү жана ядролук державалар ортосунда стратегиялык туруктуулукту жана каршылык көрсөтүүнү камсыз кылуучу жаңы механизмдин жоктугу боюнча өзгөчө тынчсыздануусун билдирди. Министр ошондой эле Европа коопсуздук системасындагы кризис жана ишеним чараларынын алсырашын белгилеп, тараптарды жаңы масштабдуу конфликттердин алдын алуу үчүн өздөрүнүн мамилелерин кайра карап чыгууга чакырды.
Кулубаев Кыргызстаннын массалык кырып-жоюу куралдарынан толук баш тартууга болгон берилгендигин дагы бир жолу тастыктап, өлкөнүн 2025-жылы ядролук куралды тыюу боюнча келишимге кошулушу жөнүндө эске салды. Ал ошондой эле ядролук сыноолорду толугу менен тыюу салуу келишимин (ЯТТК) жана жайылтпоо боюнча аракеттерди колдоп, Кыргызстан ядролук куралдан таза дүйнө үчүн активдүү аракет кылууга ниеттенерин билдирди.
Министр ядролук куралдардан бошотулган зоналардын маанисине, ишеним кеңейтүү жана глобалдык коркунучтарды азайтуу үчүн маанилүү орундарды белгиледи. Бул контекстте ал Кыргызстан тарабынан ядролук куралдан бошотулган Борбордук Азия зонасы боюнча келишимдин депозитарийи жана негиздөөчүлөрүнүн бири катары институттук негиздерди бекемдөө жана БУУ системасы менен кызматташууну кеңейтүү боюнча демилгесин сунуштады.
