Кыргызстанда бир топ маанилүү коомдук жана мамлекеттик ишмерлер президент Садыр Жапаровго жана Жогорку Кеңештин спикери Нурланбек Тургунбек уулуна мамлекет башчысынын эрте шайлоосун өткөрүү боюнча өтүнүч жолдошту. Алар мындай кадам юридикалык белгисиздиктерди чечүүгө жана өлкөнүн өнүгүүсүнө жаңы түрткү берет деп ишенишет.
Кол койгондордун арасында активисттер гана эмес, белгилүү "салмактуулар": мурунку премьер-министрлер, экс-депутаттар жана ар кандай тармактардан көптөгөн кадырлуу ишмерлер бар. Бул легитимдүүлүктү жаңылоо боюнча талаптын саясий жана интеллектуалдык элитанын тажрыйбалуу бөлүгүндө пайда болгонун көрсөтөт.
2026-жыл Кыргызстан үчүн маанилүү этап болуп калды - жаңы Жогорку Кеңештин иши башталды, бул 2021-2025-жылдардагы окуяларды кайрадан ойлонууга мүмкүнчүлүк берет. Мындай билдирүүнүн авторлору, бул мезгилде республика өз өнүгүүсүндө маанилүү кадамдарга жетишкенин белгилешет.
Биринчи кезекте, жаңы жетекчиликтин аракеттеринин натыйжасында өлкөдө туруктуулук жана мыйзамдуулук орнотула алды.
Экинчи, Кыргызстан армиясы, мурда алсыз болгон, беш жыл ичинде кыйла күчтөнүп, азыр өлкөнү натыйжалуу коргоо мүмкүнчүлүгүнө ээ.
Ошондой эле, акыркы жылдарда Өзбекстан жана Тажикстан менен мамлекеттик чек ара боюнча талаштар ийгиликтүү чечилди.
Мындан тышкары, коррупция менен күрөшүү өз жемишин берди: 2020-жылга чейин бюджетке болгону 200 миллион сом түшсө, акыркы беш жылда бул сумма 352 миллиард сомду түздү, бул жаңы жетекчиликтин маанилүү жетишкендиктерин көрсөтөт.
Уюшкан кылмыштуулук боюнча абал да кыйла жакшырат: акыркы беш жылда кылмыштуу топтордун таасирин кыйла азайтууга жетишилди.
Акырында, социалдык өнүгүү тармагында көптөгөн мектептер, жолдор жана маданий объектилер курулду.
Анткен менен, өлкөнүн өнүгүүсүн токтотуп жаткан олуттуу көйгөйлөр бар. Алгачкы кезекте, мамлекеттик карыздын өсүшү, ал 9 миллиард долларга жакын, ал эми кээ бир маалыматтар боюнча 12 миллиард долларга жетиши мүмкүн, "Кумтор" кенин иштетүүдөн түшкөн 5 миллиард доллар пайдага карабастан.
Ошондой эле, товарлар жана кызматтардын баасынын кескин өсүшү байлыксыздыкка алып келет, бул эки миллионго жакын адамды, анын ичинен бир миллиону балдар, камтыйт.
Экономикадагы абал да көңүл бурууну талап кылат: өлкөнүн жалпы продукциясынын 50% дан ашыгы соода жана кызмат көрсөтүүлөрдү түзөт, ал эми өнөр жайдын үлүшү өтө төмөн бойдон калууда.
Мындан тышкары, жаштардын чет өлкөгө агылып кетиши жакшы жашоо шарттарын издөөдө, бул өлкөгө терс таасир этет.
Жетишкендиктерди жана чакырыктарды талдай келе, азыркы жетекчиликтин биринчи этаптын иши аяктаганын айтууга болот. Демек, Кыргызстан жаңы демилгелерге жана экинчи этапка өтүүгө муктаж.
Президенттик шайлоолор боюнча коомчулукта талкуу күч алууда, анткени учурдагы президенттин, эски Конституция боюнча шайланган, жана 2021-жылы кабыл алынган жаңы Конституциянын мөөнөттөрү боюнча белгисиздик бар.
Учурдагы президент 2021-жылы шайланган, ал эми ошол жылы апрель айында референдумда бекитилген жаңы Конституция президенттин мөөнөтүн 5 жыл деп аныктайт. "Кыргыз Республикасынын Конституциясы жөнүндө" мыйзамда 2021-жылы шайланган президент жаңы Конституция боюнча өз ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырарын жана анын мөөнөтү биринчи деп эсептелинерин белгилөө маанилүү.
Юристтер жана саясий эксперттер эки пикирге бөлүнүштү: бир бөлүгү эрте шайлоолор көйгөйдү чечүүнүн жалгыз жолу деп эсептесе, башкалары учурдагы мөөнөттүн аяктаганын күтүүнү сунушташат.
Урматтуу Садыр Нургожоевич жана Нурланбек Тургунбек уулу!
Жогоруда келтирилген көйгөйлөрдү жана шайлоолордун тегерегиндеги талаштарды эске алып, биз сиздерди Кыргызстан президентин эрте шайлоону өткөрүүгө демилге көтөрүүгө чакырабыз. Бул белгисиздиктерден, талаштардан жана Конституциялык сотко кайрылуулардан качууга жардам берет.
Биз жаңы президент, элдин ишенимин алган, актуалдуу көйгөйлөрдү чечүү жана жаңы натыйжалуу демилгелерди ишке ашыруу боюнча иштерин уланта алат деп ишенебиз, бул өлкөнү гүлдөтүүгө алып келет," - деп жыйынтыкталат билдирүү.
Билдирүүнү колдогондордун арасында:
1. Мамытов Миталип, Кыргыз Республикасынын Баатыры, академик; 2. Осмонбетов Кубат, Кыргыз Республикасынын Эмгек Баатыры, академик; 3. Жумагулов Аскарбек, Чүй облусунун ардагерлер кеңешинин төрагасы, Кыргызстандын ардактуу экономисти; 4. Калматов Тойгонбек, ЖКнын мурунку депутаты; 5. Чынгышев Турсунбек, Кыргызстандын мурунку премьер-министри; 6. Касиев Накен, Кыргызстандын мурунку мамлекеттик катчысы, академик; 7. Нур уулу Досбол, Кыргызстандын мурунку депутаты, Кыргызстандын мурунку мамлекеттик катчысы; 8. Ашыралиев Кемел, Кыргызстандын мурунку депутаты, мурунку губернатор; 9. Эрматов Аскербек, Кыргызстандын мурунку депутаты; 10. Исмаилов Эсен, Кыргызстандын мурунку депутаты, Кыргызстандын эл артисти; 11. Осмоналиев Каныбек, Олимпия оюндарынын чемпиону; 12. Рыскулов Акбар, Кыргызстандын эл акыны; 13. Хакимов Зафар, Кыргызстандын мурунку депутаты, мурунку министр; 14. Токтоматов Нурмамбет, Кыргызстандын ардактуу кызматкери, илимдин доктору; 15. Мамытов Токон, генерал-лейтенант, илимдин доктору; 16. Турсункулов Асан, Кыргызстандын эл сүрөтчүсү; 17. Сатыбалдиев Жанторо, Кыргызстандын мурунку премьер-министри; 18. Абылгазиев Мухаммедкалый, Кыргызстандын мурунку премьер-министри; 19. Боронов Кубатбек, Кыргызстандын мурунку премьер-министри; 20. Берикбаев Доолотбек, Кыргызстандын мурунку депутаты; 21. Жунусов Ибрагим, Кыргызстандын мурунку депутаты, Кыргызстандын эл артисти; 22. Керимкулов Медетбек, Бишкек шаарынын мурунку мэри; 23. Мураталиев Байымбет, мурунку губернатор; 24. Мамбетов Мукаш, "Иссык-Куль" коомдук уюмунун төрагасы; 25. Турапов Керим, Кыргызстандын мурунку депутаты, Кыргызстандын эл артисти; 26. Каптагаев Эмилбек, мурунку губернатор; 27. Акималиев Жуман, Кыргызстандын ардактуу дарыгери; 28. Калмаматов Ажыбай, Кыргызстандын мурунку депутаты; 29. Кошматов Бараталы, мурунку губернатор; 30. Эсенаманов Замирбек, Кыргызстандын мурунку депутаты, мурунку министр; 31. Жусупов Калыгул, Кыргызстандын ардактуу кызматкери; 32. Татыбеков Алымбек, илимдин доктору; 33. Жумабеков Болотбек, Кыргызстандын ардактуу кызматкери, мурунку мэр; 34. Асанов Карыпбек, Кыргызстандын мурунку депутаты, мурунку министр; 35. Уметалиев Юсуп, Кыргызстандын ардактуу дарыгери, илимдин доктору; 36. Чокиев Турдубек, Кыргызстандын ардактуу ишмери, композиторлор союзунун төрагасы; 37. Абдыгапаров Чыныбек, Кыргызстандын ардактуу кызматкери; 38. Мамбеталиев Озгоруш, Кыргызстандын ардактуу кызматкери; 39. Кеңешов Толобай, Кыргызстандын ардактуу куруучусу; 40. Турдалиев Эрнис, полковник; 41. Тагаев Абдыжапар, мурунку вице-премьер-министр; 42. Болотбеков Бейшенбек, Кыргызстандын ардактуу куруучусу, мурунку губернатор; 43. Омуркулов Иса, Кыргызстандын мурунку депутаты; 44. Сооронбаев Токтогул, Кыргызстандын ардактуу кызматкери; 45. Эгембердиев Омурбек, мурунку министрдин орун басары; 46. Осмонов Турсуналы, коомдук ишмер, Иссык-Куль облусу; 47. Исмаилов Чынгыз, Кыргызстандын ардактуу кызматкери; 48. Жээнбеков Мырзаибрагим, Ош облусунун ардагерлер кеңешинин төрагасы; 49. Орозбеков Муктар, Кыргызстандын мурунку депутаты, илимдин доктору; 50. Бербаев Омурбек, мурунку губернатордун орун басары; 51. Айдаров Замирбек, Кыргызстандын ардактуу куруучусу; 52. Дыйканбаев Курманбек, Кыргызстандын мурунку депутаты; 53. Бактыгулов Каданбай, Кыргызстандын ардактуу куруучусу; 54. Маматов Абдимуктар, Кыргызстандын мурунку депутаты; 55. Мамбетов Турдубек, Кыргызстандын ардактуу куруучусу; 56. Асанов Курсан, Кыргызстандын мурунку депутаты, генерал-майор; 57. Узакбаев Эмилбек, Кыргызстандын мурунку депутаты, мурунку губернатор; 58. Медетбеков Шамшыбек, Кыргызстандын мурунку депутаты, мурунку губернатор; 59. Кадыркулов Качкынбай, Кыргызстандын ардактуу кызматкери; 60. Талгарбеков Бекболот, Кыргызстандын ардактуу кызматкери, мурунку вице-премьер-министр; 61. Карашев Аалы, Кыргызстандын мурунку депутаты, мурунку вице-премьер-министр; 62. Жумабаев Калил, Кыргызстандын ардактуу экономисти, илимдин доктору; 63. Искакoв Асанкул, коомдук ишмер, Чүй облусу; 64. Бектеналиев Мукталы, мурунку министрдин орун басары; 65. Касымалиев Ажыбек, мурунку губернатор; 66. Юсупов Байыш, мурунку губернатор; 67. Имашев Торобек, мурунку вице-мэр; 68. Сыдыков Нурлан, илимдин доктору; 69. Уржанов Курманбек, мурунку аким; 70. Дыйканов Максатбек, мурунку министрдин орун басары; 71. Туманов Келдибек, ишкер, Жалал-Абад облусу; 72. Каниетов Бакыт, Кыргыз Республикасынын ардактуу куруучусу; 73. Темирбаев Курманбек, Кыргыз Республикасынын президентинин иш башкаруучусу; 74. Жусупов Ашырбай, коомдук ишмер, Баткен облусу; 75. Кулчороев Рыспек, юрист, Бишкек шаары.
