Көптөгөн юристтер жана эксперттер бул кырдаалга байланыштуу өз пикирлерин ар кандай маалымат каражаттарында бөлүшүүдө.
Мурдагы Конституциялык соттун судьясы Клара Сооронкулова шайлоо өнөктүгүн азыртан баштоого болот деген пикирде. Ал Садыр Жапаров 2021-жылдын январь айында, 2010-жылдагы Конституция күчүндө турганда шайланганын эске салды.
«2021-жылдын апрель айында жаңы Конституция кабыл алынды. Бирок президенттик шайлоо андан мурда өтүп, демек, президенттин статусу жана ыйгарым укуктары эски Негизги мыйзамга негизделген. Конституцияга өзгөртүүлөр эки айдан кийин киргизилген, менин оюмча, андан кийин жаңы шайлоо өтүшү керек, анткени жаңы конституциялык модель президенттин статусун жана ыйгарым укуктарын өзгөрттү. Менин оюмча, алты жылдык мөөнөттүн аяктаганын күтпөй шайлоону өткөрүү акылга сыярлык болмок. Албетте, 2021-жылдагы Конституцияга ылайык, президент өзүнүн талапкерлигин коюу укугуна ээ. Муну үчүн эч кандай тоскоолдук жок. Юридикалык жактан алганда, легитимдүүлүктү тастыктоо үчүн шайлоолорду өткөрүү туура болмок», — деди ал.
Карама-каршы пикирде экс-депутат Исхак Масалиев болду, ал 2021-жылы Конституцияда президентти алты жылдык мөөнөткө бир жолу гана шайлоого болору белгиленгенин айтты.
«Конституциялык реформа кийин болуп, эки мөөнөт боюнча беш жылдык шайлоого мүмкүнчүлүк берилди. Ар бир шайлоочу аны алты жылга бир жолу шайлаган. Бул негизги принцип. Оюн эрежелерин өзгөртүү — Аскар Акаевдин катачылыктарын кайталоо. Кечиримсиз, учурда дагы эрежелерди өзгөртүүгө аракет кылышууда. Заңдын артка күчү жок. Ошондуктан өткөн жылы парламентти таратуу маселеси талкууланганда, мен президенттин эрте шайлоосун өткөрүү керек, парламентти эмес, деп айткам. Бул көбүрөөк ылайыктуу болмок», — деп кошумчалады ал.
Саясатчы Зайнидин Курманов эки позицияда да чындык бар экенин белгилеп, кырдаалды чечүү үчүн Конституциялык сотко кайрылуу керектигин айтты.
«Факт факт бойдон калууда: Садыр Жапаров мурдагы Конституциянын редакциясы боюнча шайланган. Биздин өлкөдө романо-германдык укук системасы иштейт, ал боюнча нормалар өзгөргөндө эскилер күчүн жоготот. Экинчи жагынан, кийинки өзгөртүүлөр мурдагы нормаларды жокко чыгара албайт деген пикирлер бар. Бул талкууну талап кылган маселе. Юридикалык жактан алганда, бул маселе боюнча акыркы чечимди Конституциялык сот чыгарса, оптималдуу болмок», — деди ал.
Экс-депутат жана мурдагы премьер-министр Феликс Кулов шайлоолор президенттин ыйгарым укуктары токтогон учурдан тартып дайындаларын эске салып, учурдагы президент өз милдеттерин аткарып жатканда эрте шайлоо кампаниясын жарыялоо мүмкүн эместигин айтты.
«Теориядан четтеп, чыныгы кырдаалга көз жүгүртсөк, Кыргызстан азыр эл аралык маанидеги олуттуу милдеттенмелерге ээ. Республика Шанхай кызматташтык уюмунун төрагасы болуп, маанилүү саммитке даярданып жатат. Бул чоң уюштуруу жана дипломатиялык аракеттерди талап кылат. Мындан тышкары, ошол эле мезгилде Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары өтөт, бул дагы кылдат даярдыкты талап кылат. Мындай кырдаалда шайлоо кампаниясын кошуу өтө кыйын болмок. Менин оюмча, шайлоолорду белгиленген мөөнөттөргө ылайык өткөрүү жакшы», — деди ал.
Феликс Кулов 2027-жылдагы шайлоодо ылайыктуу альтернативалар болбойт деп эсептеп, Садыр Жапаровдун жеңиши мүмкүн экенин кошумчалады.
