Сүрөт 24.kg. Саясий аналитик Владимир Лубянко
Бул убакыттын эң маанилүү натыйжаларынын бири Өзбекстан менен чекенин делимитациясын аяктоосу болду. 2023-жылдын январында эки өлкө ратификациялык грамоталарды алмаштырышты, бул көп жылдык аймактык талаштарды жыйынтыктады.
2025-жылдын мартында Тажикстан менен акыркы келишимдер пакети кол коюлду, бул Борбордук Азиядагы эң чыңалган чек аранын бириндеги конфликтти фактически аяктады. Лубянко мурдагы үч президенттин 30 жылга жакын убакытта чече албаган маселени кыска убакыттын ичинде ийгиликтүү чечкенин белгиледи.
2021-2025-жылдар аралыгында президент Жапаров жана россиялык лидер Путин сегизден кем эмес жолугушуу өткөрүштү. 2025-жылдын ноябрында Путин Бишкекке үч күндүк мамлекеттик визит жасады, бул маанилүү окуя болуп калды.
Кытай менен кызматташуу да активдүү уланууда: 2024-жылдын декабрында Кытай, Кыргызстан жана Өзбекстанды байланыштырган темир жолдун курулушу башталды, ал эми эки тараптуу соода көлөмү $20 миллиардга жетти.
Кыргызстан ЕАЭС жана ОДКБ чегинде өз позицияларын кыйла бекемдеди жана 2025-жылы ШОСтун төрагалыгын ээлеп калды.
Ушул мезгил аралыгында өлкөнүн экономикалык көрсөткүчтөрү таң калыштуу өсүүнү көрсөттү:
- 2025-жылдын 11 айында ИДП 10,2%га өстү;
- Бюджеттик кирешелер 308 миллиард сомдон 687 миллиард сомго өстү;
- Кедейчилик деңгээли дээрлик 4 пайыздык пунктка төмөндөдү.
«Кумтор» мамлекеттик контролго өткөндөн кийин, ал 2,5 жыл ичинде $300 миллион пайда алып келди, бул мурдагы 27 жылга салыштырмалуу үч эсе көп көрсөткүч.
Эксперттин айтымында, беш жылдын ичинде:
- Бюджетке 20 миллиард сомдон ашык каражат кайтарылды;
- Мамлекетке мыйзамсыз ээлеп алынган активдердин 70% жакын өткөрүлдү;
- Бир катар мурдагы жогорку кызматтагы чиновниктер жана криминалдык структуралар жоопко тартылды.
2021-жылдагы конституциялык реформа президенттик башкаруу моделин акыркы жолу бекитти. Лубянко «башкаруу вертикалы комплексдүү өзгөрүүлөрдү жүргүзүүгө мүмкүндүк берди, бул парламенттик система учурунда мүмкүн эмес болчу» деп белгиледи.
Эксперт Кыргызстан постреволюциялык белгисиздик мезгилин ийгиликтүү жеңип чыкканын жыйынтыктады: өлкөдө так аныкталган чек аралар, активдүү тышкы саясат, өсүп жаткан экономика жана бекем башкаруу курсу бар.
Евразиялык кызматташуу контекстинде Кыргызстан ЕАЭС жана ОДКБ өлкөлөрү үчүн «болжолдуу жана ишенимдүү өнөктөш» болуп калды, деп жыйынтыктады Лубянко.
