Мыйзам долбоору 35 депутаттан турган топ тарабынан демилгеленген. Анын негизги максаты — ар кандай жыныстагы адамдар үчүн саясатта, экономикада жана маданиятта тең укуктарды жана мүмкүнчүлүктөрдү камсыздоо үчүн укуктук жөнгө салууну жакшыртуу.
Бул мыйзам долбоорунун иштелип чыгышы гендердик теңдикти камсыздоого багытталган мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча долбоор менен биргеликте жүргүзүлгөн. Бул долбоорго «Эркектер жана аялдар үчүн тең укуктарды жана тең мүмкүнчүлүктөрдү камсыздоо боюнча мамлекеттик кепилдиктер жөнүндө» мыйзам, «Жогорку Кенештин Регламенти жөнүндө» мыйзам, ошондой эле Кылмыш кодексине жана «Жоруктар жөнүндө» кодекске өзгөртүүлөр киргизилген. Эки мыйзам долбоору бири-бирин толуктоочу документтерди түзөт.
Депутат Камила Талиеванын маалыматы боюнча, бул өзгөртүүлөрдү иштеп чыгуу зарылдыгы «Эркектер жана аялдар үчүн тең укуктарды жана тең мүмкүнчүлүктөрдү камсыздоо боюнча мамлекеттик кепилдиктер жөнүндө» мыйзамдын укуктук анализи учурунда пайда болгон. Бул анализ 2021-жылдын 8-февралында президенттин №26 жарлыгынын алкагында мыйзамдарды жаңы конституциялык принциптерге, анын ичинде социалдык адилеттүүлүккө жана укуктук коллизияларды жоюуга ылайык келүүсүн баалоо үчүн жүргүзүлгөн.
Талап кылынган өзгөртүүлөрдүн арасында «Сот адилеттиги боюнча кеңеш» мыйзамынан судьяларды тандоодо гендердик өкүлчүлүктү сактоону беш адамдан ашык судьялары бар соттор үчүн гана чектеген пунктту алып салуу кирет. Бул чектөө 20дан ашык жергиликтүү соттордо, негизинен региондордо, гендердик теңдик боюнча минималдуу талаптардын (бир жыныстагы өкүлдөрдүн 70%дан ашык эмес) сакталбай калуусуна алып келет.
Мыйзам долбооруна ылайык, Жогорку соттун төрагасы жергиликтүү соттордун судьяларын которууда гендердик өкүлчүлүктү (бир жыныстагы 70%дан ашык эмес) эске алуу полномочиясына ээ болот.
Мындан тышкары, мыйзам долбоору Министрлер кабинетин түзүүдө гендердик өкүлчүлүктү (бир жыныстагы 70%дан ашык эмес) сактоо талабын да киргизет. Бул талап 2030-жылга чейин гендердик теңдикке жетүү боюнча Улуттук стратегиянын жана аялдардын лидерлигин колдоо боюнча Мамлекеттик программасынын алкагында колдоого алынат.
Мыйзам долбоорунун демилгечилеринин арасында Жогорку Кенештин 7-чакырылышындагы депутаттар: Камила Талиева, Нурланбек Азыгалиев, Чингиз Айдарбеков, Жанарбек Акаев, Медер Алиев жана башкалар бар.
