Учурдагы региондун дестабилизациясы шартында Борбордук Азия өлкөлөрүнө кандай коркунучтар бар?
2025-жылдын 27-февралында, жума күнү түнкү убакта, Пакистан бир нече афган шаарларына, анын ичинде борбору Кабулга, авиаударыларды жасады. DW маалыматтарына ылайык, Пакистандын коргоо министри Хаваджа Асиф социалдык тармакта Х билдирүүсүндө, эки өлкөнүн ортосундагы бир нече айга созулган куралдуу кагылышуулар жаңы этапка өтүп, "ачык согушка" айланганын билдирди.
Пакистандын маалымат министри Аттаулла Тарар да Х социалдык тармагында, соккулардын Кабулдагы, ошондой эле Кандагар жана Пактия провинцияларындагы максаттарга багытталганын билдирди. "Биздин куралдуу күчтөр агрессивдүү ниеттерди жок кылууга жөндөмдүү", - деп кошумчалады Пакистан премьер-министри Шехбаз Шариф, улуттун армия менен биримдигин баса белгилеп.
Өткөн жумада Пакистан сокку урган, анын натыйжасында талибдердин маалыматы боюнча, кеминде 18 адам, анын ичинде аялдар жана балдар, каза болду. Исламабад өз аракеттерин, чек арадагы лагерлерден иш алып барган жоочулардын уюштурган акыркы террордук чабуулдарга жооп катары түшүндүрүүдө.
26-февралда талибдер чек ара постторуна "көп масштабдуу чабуул" уюштурганын жарыялашты жана пакистандык аскерлер арасында олуттуу жоготуулар болгонун билдиришти. Пакистан бийликтери азырынча эки аскердин өлүмүн гана тастыктоодо.
Акыркы айларда "Талибан" өкмөтү менен Пакистан ортосундагы мамилелердин начарлашы байкалууда. Исламабад Кабулду пакистан территориясында чабуулдарды уюштуруп жаткан террордук топторго каршы чара көрбөй жатат деп айыптоодо, ал эми талибдер бул айыптоолорду четке кагышууда.
Эки өлкө ортосундагы конфликт
2025-жылдын күз айларында Исламабад Кабулдан "Техрик-е-Талибан Пакистан" (ТТП) – Пакистандагы исламчыл топко каршы чара көрүүнү талап кылган. Октябрда Кабулда болгон эки жардырууга "Талибан" Исламабадды күнөөлөгөн. Бул, пакистандык аскерлерге чек арада афган аскерлеринин жооптуу огун алып келди, бул болсо Пакистан тараптан оор артиллерия жана авиация менен жооп соккуларына алып келди.
Бул кагылышуулардан кийин "Талибан" тогуз афган жана 58 пакистандык аскердин өлүмү тууралуу билдирген, ошондой эле 20 чек ара постун убактылуу ээлеп алганын маалымдаган. Пакистандык маалымат каражаттары болсо 23 аскердин өлүмү жана 200дөн ашык "талибдер жана аларга байланыштуу террорчулар" тууралуу, ошондой эле 19 афган постунун ээлениши тууралуу билдиришти.
Конфликт 2025-жылдын октябрь айына чейин улантылды, ал кезде Катар жана Түркиянын арачылыгы менен ок атышууну токтотуу боюнча келишимге жетишилди, бирок тынчтык сүйлөшүүлөр акыркы келишимге алып келген жок.
Конфликттин ачык аскердик кармашка өтүшү Пакистан жана Афганистан үчүн, ошондой эле Борбордук Азия өлкөлөрү үчүн олуттуу коркунучтарды жаратууда. Бул тууралуу эксперттер жана саясатчылар эскертүүдө, алар өсүп жаткан экстремизм жана терроризм, региондун дестабилизациясы жана "коопсуздук вакууму" жаңы чакырыктарга алып келиши мүмкүн экенин баса белгилешет.
Негизги коркунучтардын арасында: террордук актылардын санынын көбөйүшү, түндүк чек араларда саясий туруктуулук, ошондой эле Кытай-Кыргызстан-Россия темир жолу, TAPI газ кууру жана CASA-1000 долбоору сыяктуу ири экономикалык долбоорлорго коркунучтар, бул жаңы качкындар толкунун жаратышы мүмкүн.
Сүрөт www
