2025-жылы Акыйкатчы институтунун адистери Чүй облусундагы балдар мекемелериндеги шарттарды мониторинг жүргүзүп, алардын тарбиялануучуларынын укуктарынын сакталуусун текшеришти. Инспекциянын жыйынтыгында мыйзам бузуу фактылары аныкталып, аларды жоюу боюнча сунуштар берилди.
Текшерүүнүн жүрүшүндө кээ бир жетим балдарга тиешелүү мамлекеттик жөлөк пулдар берилбей жаткандыгы маалым болду. Мисалы, 2008-жылы төрөлгөн М.Б. аттуу кыз 2017-жылдан бери ата-энесин жоготкон соң, эжеси менен Чүй облусундагы балдар үйүндө жашап жатат.
2015-жылы ал медициналык-социалдык экспертиза комиссиясынан (МСЭК) өтүп, инвалиддык статусту алган, жөлөк пул дайындалып, психиатрдын көзөмөлүндө болуу жана инклюзивдик программа боюнча билим алуу сунушталган.
Анткен менен, 2017-жылы балдар үйүнө которулгандан кийин жөлөк пулдун төлөмдөрү токтотулган, анткени кыз МСЭКтин кайрадан текшерүүсүнөн өтпөй калган. Ошондон бери, сегиз жылдын ичинде кайрадан текшерүү боюнча эч кандай чаралар көрүлгөн жок.
Бул жагдайларга жооп катары Кыргыз Республикасынын Омбудсмени Жамиля Джаманбаева Генералдык прокуратурага жана Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигине кат жазып, жетим балдардын укуктарын коргоону күчөтүүнү жана төлөнбөгөн жөлөк пулдарды калыбына келтирүүнү өтүнгөн.
Текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча Эмгек министрлиги күнөөлүү кызматкерлерге дисциплинардык чараларды көрүп, 2017-жылдан 2026-жылдын 1-майына чейин кыздын инвалиддик жөлөк пулун калыбына келтирди. Жалпы 518 миң сом анын депозиттик эсебине которулат.
Акыйкатчы белгилегендей, «Балдар жөнүндө» Кодекстин 17-беренесине ылайык, балдардын укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоо жоопкерчилиги мамлекеттик аткаруу бийлиги жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жүктөлөт.
