Тарифтерди ким аныктайт
Энергетиктердин айтымында, учурдагы тарифтер калк үчүн социалдык багытта болуп, чыныгы баасынан кыйла төмөн. Бул абалды оңдоо үчүн өкмөт 2025-жылдын 24-апрелинде № 227 токтомун кабыл алды, ал 2025-2030-жылдар аралыгында электр энергиясына орто мөөнөттүү тарифтик саясатты аныктайт.Бул документ тарифтерди этап-этабы менен өзгөртүүнү көздөп, энергетикалык компаниялардын кирешелерин жана чыгашаларын тең салмактоого, ошондой эле энергетикалык системадагы жетишсиздикти азайтууга багытталган.
Департаментте белгилешти: "Электр энергиясынын үзгүлтүксүз камсыздалышын камсыздоо үчүн жыл сайын энергетикалык жабдууларды, аба линияларын, гидроагрегаттарды жана трансформаторлорду оңдоо керек. Узак убакыт бою учурдагы тарифтер электр энергиясынын чыныгы өздүк баасын жаба алган жок, жана айырма бюджеттик кредиттердин эсебинен толтурулду. Эми тарифтер акырындык менен чыныгы өздүк баасына чейин туураланат".
Бекитилген тарифтик саясатка ылайык, бардык абоненттер электр энергиясына өздүк баасы боюнча акырындык менен төлөшөт. Энергетиктер бул саясат энергетикалык сектордогу финансылык жетишсиздикти жоюуга, өлкөнүн экономикалык өнүгүүсүн колдоого жана жаңы турак жай жана коомдук объекттерге, мисалы, балдар бакчалары, мектептер жана ооруканалар үчүн жеткиликтүү электр камсыздоону камсыздоого жардам берет деп ишенишет.
Калк үчүн келечек
Кыргызстанда үй-бүлөлүк керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына дифференцияланган тариф орнотулган, ал электр энергиясын колдонуу көлөмүнө жараша болот. Айына 700 киловатт-саатка чейин колдонууда социалдык норма иштейт, ал эми ашып кетсе - эсеп өздүк баасы боюнча, коммерциялык абоненттер сыяктуу.Энергетика министри Таалайбек Ибраев буга чейин 2027-жылы тариф 33 тыйынга, 2028-жылы 39 тыйынга, 2029-жылы 47 тыйынга, ал эми 2030-жылы 57 тыйынга жогорулаарын билдирген. Ошентип, 2030-жылы тариф 700 кВт колдонууда 3,4 сомго жетет.
Күтүлгөн тарифтер төмөнкүдөй болот:
- 1-май 2026-жыл - 1 сом 64 тыйын;
- 1-май 2027-жыл - 1 сом 97 тыйын;
- 1-май 2028-жыл - 2 сом 36 тыйын;
- 1-май 2029-жыл - 2 сом 83 тыйын;
- 1-май 2030-жыл - 3,4 сом.
Бул тарифтерди алдын ала бекитүү мүмкүн эмес, анткени алар жылдын аягындагы чыныгы инфляция деңгээлине жараша болот.
Тарифтерди аныктоо боюнча окшош эрежелер башка категориядагы керектөөчүлөр үчүн да иштейт жана 1-май 2026-жылдан баштап төмөнкүлөрдү түзөт:
- жарды үй-бүлөлөр, жөлөкпул алгандар жана 16 жашка чейинки балдары бар жарандар - "үй-булого комок", 700 кВт·ч ашканда - 2,94 сом (34 тыйынга жогорулаган);
- социалдык жана коомдук керектөөчүлөр - 2,97 сом (35 тыйынга жогорулаган);
- электромобилдерди заряддоо станциялары - 6 сом (69 тыйынга жогорулаган);
- өнөр жай керектөөчүлөр - 3,78 сом (44 тыйынга жогорулаган);
- коммерциялык керектөөчүлөр - 4,48 сом (52 тыйынга жогорулаган);
- бюджеттик керектөөчүлөр - 4,63 сом (54 тыйынга жогорулаган);
- энергоёмкү керектөөчүлөр - 6,86 сом (80 тыйынга жогорулаган).
Жаңы түнкү тарифти киргизүү
Жаңы тарифтер менен бирге түнкү тариф да киргизилет, аны энергетика министри Таалайбек Ибраев билдирди, мындай чечим депутаттардын демилгеси менен кабыл алынганын белгиледи.Түнкү тарифтин так баалары азырынча аныкталган эмес жана өкмөттө макулдашуу этапында турат.
Жаңы тарифтин мазмуну, негизинен, түн ичинде электр энергиясын көп колдонгон керектөөчүлөр үчүн 25% төмөндөтүлгөн тарифтин иштөөсү болуп саналат.
Тарифти дифференциялоо боюнча өтүү толугу менен ыктыярдуу болот жана керектөөчүнүн каалоосуна жараша жүргүзүлөт. Бул механизм пик сааттарда энергетикалык системага жүктөмдү азайтууга жана республиканын бардык аймагында электр камсыздоонун ишенимдүүлүгүн жогорулатууга багытталган.
Тариф энергетиканы камсыз кылуучу компаниянын техникалык мүмкүнчүлүктөрүнө жараша колдонулат жана "акылдуу эсептегичтер" болгондо гана иштейт. Жаңы тарифти колдонуу мүмкүнчүлүгү төрт категориядагы керектөөчүлөргө берилет: калкка, электромобилдерди заряддоо станцияларына, өнөр жай жана коммерциялык керектөөчүлөргө.
