«Мамлекеттик камсыздандыручу уюмунун» башкармалыгынын орун басары Бактыгул Абдыжалиев жакында Биринчи радиосуна берген интервьюсунда Кыргызстан экономикасынын туруктуу өнүгүшү үчүн камсыздандыруунун маанилүүлүгүн жана улуттук кайра камсыздандыруу операторун түзүү процессин талкуулады.
Анын айтымында, акыркы беш жыл өлкө үчүн маанилүү болуп калды. Кыргызстан экономикасын калыбына келтирип, туруктуу өсүүгө жетишип, мамлекеттик институттарды бекемдеп, жарандардын жыргалчылыгын системалуу өнүктүрүүгө киришти. Бул контекстте камсыздандыруу негизги стабилизатордук ролду аткарат.
«Бул биздин үчүн жаңылык эмес, цивилизациялуу дүйнө ушул багытта өнүгүүдө. Камсыздандыруу сыяктуу финансылык инструменттерсиз туруктуу өсүүгө жана динамикалык өнүгүүгө жетишүү кыйын», — деп кошумчалады Абдыжалиев.
Ал ошондой эле, турак жайды милдеттүү камсыздандыруу өлкөдө он жыл мурун пайда болгонун, бирок айып санкцияларынын жоктугунан анын камтуусу 10% деңгээлинде калганын белгиледи. Негизинен бюджеттик тармактын кызматкерлерине гана камсыздандыруу жүргүзүлгөн. Жалпы калк камсыздандырууга маалыматтын жетишсиздиги жана саясий колдоонун жоктугу себептүү скептикалык мамиле кылышкан.
Бирок, анын айтымында, жалпы экономикалык өсүш фонунда кырдаал өзгөрө баштады.
«Бүгүнкү күндө мамлекеттин бардык экономика секторлорунда өнүгүү байкалууда. Биз дүйнөдө ИДПнын өсүш темптери боюнча үчүнчү орунду ээлеп, ТМДда экономикалык өсүш боюнча туруктуу лидерликти кармап турабыз. Бул бизди сыймыктантууда жана биздин кийинки прогресске болгон потенциалыбызды көрсөтүүдө», — деди ал.
Учурда президенттин №79 жарлыгына ылайык, 2024-жылдын 20-мартында кол коюлган улуттук кайра камсыздандыруу операторун түзүү боюнча активдүү иштер жүрүп жатат. Бул функциялар Мамлекеттик камсыздандыруу уюмуна жүктөлөт.
Абдыжалиев бул оператордун түзүлүшү камсыздандыруу рыногун коргоо жана туруктуулукка, ошондой эле жеке камсыздандыруу компанияларын колдоого багытталганын баса белгиледи.
«Камсыздандыруу компаниялары салыштырмалуу төмөн баада полистерди сунушташат, бирок миллиардар сомдорго чейин чоң тобокелдиктерди көтөрүшөт. Ири төлөмдөр болгон учурда, компаниялар кыйынчылыкка туш болушу мүмкүн. Бул жерде улуттук кайра камсыздандыруу оператору аркылуу мамлекеттин кийлигишүүсү зарыл», — деп түшүндүрдү ал.
Анын айтымында, камсыздандыруу рыногунун көпчүлүк катышуучулары бул демилгеге оң жооп беришти. Жеке камсыздандыруу компанияларынын болжол менен 90% улуттук операторду түзүүнү колдошот, ал эми кээ бирлери өз тобокелдиктеринин бир бөлүгүн Мамлекеттик камсыздандыруу уюмуна өткөрүп беришти.
Ошондой эле, ал мурда чоң тобокелдиктер чет өлкөдөгү кайра камсыздандыруу компанияларына өткөрүлүп берилгенин, бул кыргыз камсыздандыруучулары үчүн кээде чоң көйгөйлөргө, төлөмдөрдү четке кагуу менен банкроттук коркунучтарына алып келгенин белгиледи.
«Чет өлкөдөгү катуу эрежелер жана санкциялардан көз каранды болбош үчүн, мамлекет Кыргызстанда улуттук операторду түзүүдө. Бул жергиликтүү бизнес үчүн оңой, ишенимдүү жана пайдалуу», — деп кошумчалады ал.
Абдыжалиев 2024-жылдан баштап камсыздандыруу рыногу активдүү өнүгүп жатканын, турак жайды милдеттүү камсыздандыруу боюнча камтуунун 30% га жакын көбөйгөнүн жана ОСАГО ийгиликтүү киргизилгенин эске салды. Бул калктын камсыздандыруунун артыкчылыктарын жакшыраак түшүнүүсүнө жардам берди.
Ал ошондой эле улуттук кайра камсыздандыруу операторун түзүү рыноктун монополиялашуусуна алып келбестигин, тескерисинче, анын өнүгүшүнө көмөктөшөрүн баса белгиледи.
«Тобокелдиктер бөлүштүрүлүшү керек. Мамлекет рынокту колдоп, өз колун сунууда. Бул бизнес үчүн, жарандар үчүн жана өлкөнүн экономикасы үчүн пайдалуу», — деп жыйынтыктады ал.
