Экспорт, баалар жана айлык акы. 2025-жылы Кыргызстан экономикасында эмне болду?

Евгения Комарова Экономика
VK X OK WhatsApp Telegram
2025-жылдын жыйынтыктарына ылайык, Кыргызстандын валдык ички өнүмү 11% дан ашык өсүп, алдын ала маалыматтар боюнча 1,9 трлн сомго жетти. Мындай жыйынтыкка жетүүгө бийликтин маалыматына ылайык, кандай жолдор менен жетишти?

Жогорку өсүү темптери

Алдын ала маалыматтарга ылайык, өлкөнүн валдык ички өнүмү 2025-жылы 1,9 трлн сомдон ашып, 2024-жылдын январь - декабрь айлары менен салыштырганда 11,1% га өскөн.

Салыштыруу үчүн, 2024-жылы ВВП 1,6 трлн сомду түзүп, 2023-жылдын январь - декабрь айлары менен салыштырганда 11,5% га өскөн.

ВВП структурасы

2025-жылдын аягында Кыргызстандын валдык ички өнүмүнүн структурасы төмөнкүдөй көрүнүшкө ээ:

Экономиканын өсүшүнүн негизги кыймылдаткыч күчтөрүнө курулуш сектору (21,1% өсүш), оптом жана бөлшөк соода, ошондой эле унаа жана мотоциклдерди оңдоо (+20,9%) жана кайра иштетүү өнөр жайы (+9,8%) кирет. ВВП түзүүгө таза салык кирешелери (+12,1%) маанилүү салым кошту.

Товарлар жана кызматтардын баалары

Кызматтар жана товарлардын бааларынын өсүшү 2025-жылы жарандардын тынчсыздануусунун негизги көйгөйлөрүнүн бири болуп калды. 2025-жылдын январь - декабрь айларында керектөө баалары жана тарифтер 2024-жылдын декабры менен салыштырганда 9,4% га өскөндүгүн Бишкектеги маалымат жыйынында Улуттук статистика комитетинин төрагасы Бактыбек Кудайбергенов билдирген.

Ошол эле учурда, 2025-жылдын ноябрь айында орточо айлык номиналдык маяна 42 954 сомду түзүп, 2024-жылдын ушул мезгили менен салыштырганда 19,1% га өскөн.

Номиналдык кирешелердин өсүшүнө карабастан, көпчүлүк үчүн реалдуу сатып алуу жөндөмдүүлүгү суроо жаратууда. Мисалы, Бишкекте турак жайдын квадрат метри 26,8% га, ал эми Ошто 37% га өскөн. Өз турак жайына акча жыйноо үчүн аракет кылгандар үчүн бул көйгөй болуп калууда. 1-майдан баштап электр энергиясынын тарифтеринин көтөрүлүшү да кошумча жүк болуп калды, анткени 1 кВт·ч үчүн баа көпчүлүк жарандар үчүн 1,11 сомдон 1,37 сомго чейин жогорулады, бул 23,4% түздү. Бул орточо айлык маянанын өсүшүнөн ашып, төмөн кирешелүү үй-бүлөлөрдүн капчыгына чоң таасир этет.

Сырткы сооданын төмөндөшү

Акыркы маалыматтар боюнча, Кыргызстандын товар жүгүртүүсү 2025-жылдын январь - ноябрь айларында 14 млрд 19,4 млн долларды түзүп, 2024-жылдын ушул мезгили менен салыштырганда 12,2% га төмөндөгөн.

Экспорттун көлөмүнүн төмөндөшү негизинен алтындын жеткирүүлөрүнүн 1 млрд 531,5 млн долларга кыскарышы менен байланыштуу.

Кыргызстандын ЕАЭБ өлкөлөрү менен өз ара соодасы 4,9 млрд долларды түзүп, 1,3% га өскөн. Сооданын негизги көлөмү Россияга (64,1%) жана Казакстанга (33,5%) туура келген.
VK X OK WhatsApp Telegram