Бул документке ылайык, виртуалдык активдер боюнча бардык иштеп жаткан кызмат көрсөтүүчүлөр, анын ичинде криптобиржалар, 2026-жылдын 1-мартына чейин өздөрүнүн уставдык капиталын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 16-сентябрындагы № 514 токтому менен белгиленген талаптарга ылайык жөнгө салууга милдеттүү:
Виртуалдык активдер (криптобиржалар) менен соода жүргүзүүчү операторлор үчүн минималдуу уставдык капитал 10 миллиард сомду түзүп, Кыргыз Республикасынын улуттук валютасында, акча которуусуз, негизинен негиздөөчүлөрдүн каражаттары менен түзүлүшү керек.
Ошондой эле, 2025-жылдын 6-мартындагы № 117 токтомунун 2-пункту күчүн жоготту, анткени анда рыноктун катышуучулары үчүн башка өтмө шарттар камтылган.
Бул токтом 2026-жылдын 1-январынан тарта күчүнө кирет.
Кабыл алынган чаралар виртуалдык активдер рыногун өнүктүрүү жана көзөмөлдөө боюнча мамлекеттик стратегиянын бир бөлүгү болуп саналат.
Бул тармактагы жөнгө салуу Финансылык рынокту жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматы тарабынан жүргүзүлөт, ал виртуалдык активдердин эмиссияларын каттоого, майнерлерди сертификаттоого, реестрлерди жүргүзүүгө жана рыноктун катышуучулары үчүн операциялык талаптарды белгилөөгө укук алат.
Жаңы талаптар криптопровайдерлердин финансылык туруктуулугун жана сектордун ачыктыгын жогорулатат деп күтүлүүдө, бул, өз кезегинде, Кыргызстандын виртуалдык активдер рыногуна инвесторлордун ишенимин бекемдөөгө жардам берет.
Регламент
РЕГЛАМЕНТ
виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун иши жана виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчүлөрдүн реестрин жүргүзүү
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 6-мартындагы № 117, 2025-жылдын 3-сентябрындагы № 556, 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомдоруна ылайык)
1. Жалпы жоболор
1. Бул Жобо Кыргыз Республикасынын "Виртуалдык активдер жөнүндө" мыйзамынын 25, 28 жана 30-беренелерине ылайык иштелип чыккан. Ал Кыргыз Республикасындагы виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү операторлор үчүн милдеттүү талаптарды белгилейт.
Виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү операторлордун иши лицензиялоого жана операторлордун реестрине каттоого жатады. Каттоо тартиби ушул Жободо белгиленет.
2. Ушул Жободо колдонулган аныктамалар
2. Ушул Жободо төмөнкү терминдер колдонулат:
Бенефициардык ээлик - виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү операторду акырындап ээлеген же анын атынан иш жүргүзгөн физикалык жак;
Клиент - виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператор тарабынан кызмат көрсөтүлгөн физикалык же юридикалык жак;
Проценттик скоринг - виртуалдык активдин жүрүм-турумун талдоо негизинде анын тобокелдик деңгээлин баалоо;
Клиринг - виртуалдык активдер боюнча келишимдердин өз ара милдеттенмелерин аныктоо менен байланышкан операциялар;
Бааларды манипуляциялоо - бааларды жасалма түрдө өзгөртүү максатында виртуалдык активдерге болгон суроо-талапка жана сунушка таасир этүүчү аракеттер;
Расчеттык банк - тиешелүү лицензияга ээ коммерциялык банк;
Виртуалдык активдер менен соода - оператордун платформасында виртуалдык активдерди сатып алуу жана сатуу процесс;
Укуктуу орган - виртуалдык активдер рыногун көзөмөлдөгөн мамлекеттик орган;
Электрондук платформа - виртуалдык активдер менен соода жүргүзүлгөн жана келишимдер катталган система;
Виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператор - виртуалдык активдер менен операцияларды жүргүзгөн лицензияланган кызмат провайдери;
Централизованный оператор - виртуалдык активдерди өзүнүн капчыктарында сактаган провайдер;
Децентрализованный оператор - блокчейн технологияларынын негизинде иштеген провайдер;
Листинг - белгиленген критерийлер боюнча виртуалдык активдерди криптобиржалардын тизмесине киргизүү процесс.
Башка терминдер Кыргыз Республикасынын "Виртуалдык активдер жөнүндө" мыйзамында көрсөтүлгөн мааниге ээ.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
3. Виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун структурасы
3. Централизованный операторда функционалдык бөлүмдөр болушу керек, анын ичинде:
- листинг боюнча бөлүм;
- соода;
- IT жана коопсуздук;
- клиринг жана кардарларды идентификациялоо;
- ички көзөмөл.
4. Оператор башка бөлүмдөрдү да түзө алат.
4. Виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү операторго коюлуучу талаптар
5. Эгер оператор кардардын активдерин өзүнүн эсептеринде сактаса, ал каржылык активдердин өзүнчө эсепке алуусун жүргүзүүгө милдеттүү.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
6. Оператор виртуалдык активдер боюнча келишимдерди мыйзам бузуу фактыларын аныктоо үчүн көзөмөлдөшү керек.
7. Бардык мыйзам бузуу фактылары оператор тарабынан кеминде 5 жыл сакталууга тийиш.
8. Эгер кылмыш белгилери аныкталса, оператор бул тууралуу укуктуу органга билдирүүгө милдеттүү.
9. Оператор келишимдердин ачыктыгын камсыздап, катышуучуларга процессин көзөмөлдөөгө мүмкүнчүлүк берүүгө милдеттүү.
10. Оператор келишимдер жөнүндө маалыматтарды иштеп чыгуу жана сактоо үчүн техникалык базага ээ болушу керек.
11. Соода системасы соода эрежелерине ылайык бардык түрдөгү келишимдерди жүргүзүүнү камсыздашы керек.
Децентрализованный операторлор бирдиктүү башкарууга ээ эмес жана автоматтык түрдө иштешет. Мындай платформаларда каттоо талап кылынбайт.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
12. Оператор үзгүлтүксүз иштөө үчүн программалык камсыздоого ээ болушу керек.
13. Оператор киберкоопсуздукту камсыздоо боюнча эрежелерди иштеп чыгууга милдеттүү.
14. Укуктуу орган тарабынан көзөмөлдөнгөн операторлор терроризмди каржылоого каршы мыйзамдарды сактоого милдеттүү.
15. Централизованный оператор виртуалдык активдердин которууларын жөнөтүүчү жана кабыл алуучунун маалыматын сактоого милдеттүү.
16. Операторлор акча жуу менен байланышкан тобокелдиктерди көзөмөлдөшү керек.
17. Кардар менен мамиле түзүүдө оператор аны идентификациялап, верификациялоого милдеттүү.
Бардык текшерүүлөр атайын программалык камсыздоо аркылуу жүргүзүлүшү керек.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
18-1. Келишимдерден мурун оператор кардарда жетиштүү билим деңгээли бар экенине ишенүүгө милдеттүү.
19. Оператор акча жуугандан сактануу боюнча ички процедураларды иштеп чыгууга милдеттүү.
20. Оператор жеке маалыматтарды мыйзамга ылайык иштетүүгө милдеттүү.
21. Операторго виртуалдык активдер менен анонимдүү операцияларды жүргүзүүгө тыюу салынат.
22. Оператор өзүнүн кызматтарынын тарифтери жөнүндө маалыматты ачык жеткиликтүү кылууга милдеттүү.
23. Оператор ички көзөмөл жана кардарларды идентификациялоо боюнча ички документтерди бекитүүгө милдеттүү.
24. Кыргыз Республикасында виртуалдык активдерди листинг үчүн минималдуу талаптар каттоону жана акча жуугандан сактануу боюнча документтердин болушун камтыйт.
25. Чет элдик виртуалдык активдер белгиленген критерийлерге жооп берген платформаларда листингден өтүшү керек.
25-1. Оператор кардарлар менен резиденттер жана резидент эместер катары иштеши мүмкүн, эгерде бул мыйзамга каршы келбесе.
26. Каражаттарды эсепке алуу үчүн оператор расчеттык банктарда эсептерди ачышы керек.
27. Ички клиринг системасы кардардын эсептерин тейлеши керек.
28. Каражаттарды которуу кардардын буйрутмаларына ылайык жүргүзүлөт.
29. Оператор келишимдер жөнүндө маалыматты кеминде 5 жыл сактоого милдеттүү.
30. Оператордун негиздөөчүлөрү жана кызмат адамдары белгиленген талаптарга жооп бериши керек.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
31. Кызмат адамдары укуктуу орган менен макулдашылууга тийиш.
32. Оператор виртуалдык активдер менен келишимдерди уюштурууга милдеттүү.
33. Оператор келишимдерди жүргүзүүдө мыйзам талаптарын сактоого милдеттүү.
34. Кыргыз Республикасында катталбаган активдер менен келишимдерди жүргүзүүгө тыюу салынат.
35. Чет элдик активдер Кыргыз Республикасында листингден өткөндөн кийин гана колдонулушу мүмкүн.
36. Активдердин эмитенттери мыйзам талаптарына жооп бериши керек.
37. Оператор эмитенттен тиешелүү документти алууга милдеттүү.
38. Толук анонимдылык менен активдерди жайгаштырууга тыюу салынат.
39-1. Операторлорго жогорку конфиденциалдуу капчыктарды жана уникалдуу мүнөздөмөлөрү бар токендерди колдонууга тыюу салынат.
40. Виртуалдык активдерди алмашуу ар кандай активдердин ортосунда алмашуу кызматы катары эсептелет.
41. Рыноктун катышуучулары активдерди өз кызыкчылыктары үчүн алмаштыра алышат.
42. Виртуалдык активдерди которуу кызматы активдерди кардардын атынан өткөрүү дегенди билдирет.
43. Кошумча иш-аракеттер которуу кызматына кирбейт.
44. Оператор маалыматтарды мыйзамсыз пайдалануунун алдын алуу боюнча чараларга ээ болушу керек.
45. Кызмат адамдары маалыматтын купуялыгын сактоо талаптарын аткарышы керек.
46. Кызмат адамдары маалыматты жеке кызыкчылыктарда колдонууга укугу жок.
47. Оператор өзүнүн сайтында тобокелдиктер жөнүндө эскертүүнү жайгаштырууга милдеттүү.
48. Оператордун уставдык капиталы 10 миллиард сомду түзүшү керек.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 6-мартындагы № 117 токтомуна ылайык)
49. Капитал толугу менен төлөнүшү керек.
50. Оператор капиталдын өзгөрүшү жөнүндө билдирүүгө милдеттүү.
51. Лицензия алуу үчүн оператор укуктуу органга документтерди сунуштоого милдеттүү.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
52. Лицензия үчүн документтерди карап чыгуу мөөнөтү 30 күндү түзөт.
53. Укуктуу орган алдын ала текшерүү жүргүзө алат.
54. Кемчиликтер болсо, документтер кайрадан суралышы мүмкүн.
55. Лицензия берүүдө баш тартуунун негиздери тизмектелген.
56. Юридикалык жак лицензия жөнүндө чечимге каршы арыз бере алат.
57. Документтерди кайрадан берүү 6 айдан кийин мүмкүн.
58. Оператор маалыматтардын тактыгы үчүн жооп берет.
59. Лицензия жөнүндө чечим акт менен расмий түрдө бекитилет.
60. Лицензия төлөмдү төлөгөндөн кийин үч күндүн ичинде берилет.
61. Лицензия укуктуу адамга берилет.
62. Оператор кайра каттоодон өтүүдө өзгөрүүлөр жөнүндө билдирүүгө милдеттүү.
63. Лицензияны кайра каттоо 5 жумушчу күндүн ичинде жүргүзүлөт.
64. Лицензияны жоготуу учурунда дубликаты берилет.
65. Лицензия жөнүндө маалымат Реестрге киргизилет.
66. Лицензия белгилүү бир шарттарда күчүн жоготот.
67. Ликвидация учурунда укуктуу органга билдирүү керек.
68. Лицензияны кайтарып алуу учурунда оператор төлөмдөрдү аяктоого милдеттүү.
69. Виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчүлөрдүн реестри ачык маалымат базасы болуп саналат.
70. Реестр операторлор жөнүндө негизги маалыматтарды камтышы керек.
71. Операторлор реестрге лицензия берилген күнү катталат.
72. Операторлор өзгөрүүлөр жөнүндө билдирүүгө милдеттүү.
73. Операторлор лицензиясы жок болгондо Реестрден чыгарылат.
74. Чыгаруу чечими кабыл алынган күнү жүргүзүлөт.
75. Чыгаруу чечимине каршы арыз берүү мүмкүн.
76. Документтер толтурулуп, бекитилиши керек.
77. Документтердин көчүрмөлөрү бекитилиши керек.
78. Чет элдик негиздөөчүлөрдүн документтери легализацияланууга тийиш.
79. Жеке маалыматтарды иштетүүгө макулдук берүү милдеттүү.
80. Баш тартылган документтер кайтарылбайт.
17. Виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун эсепке алуусу жана отчеттуулугу
90. Оператор укуктуу органга квартал сайын отчетторду сунуштоого милдеттүү.
90-1. Оператордун иши жыл сайын аудитке жатады.
91. Оператор мыйзам бузуу фактылары жөнүндө оперативдүү маалыматтарды сунуштоого милдеттүү.
Кошумча 1
виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун иши жана виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчүлөрдүн реестрин жүргүзүү жөнүндө жобого
Форма
АРЗА
Мен суранам _________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
(толук аталышы, юридикалык дареги, фактический дареги,
номер мобилдик/стационардык телефону)
виртуалдык активдер кызмат көрсөтүүчү лицензияны алуу үчүн,
виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператор тарабынан жүргүзүлгөн.
Бул арызды толтуруп, мен, арыз берүүчү, Кыргыз Республикасындагы виртуалдык активдердин жүгүртүүсү боюнча нормативдик укуктук актылар менен таанышканымды тастыктап,
жогоруда аталган иш үчүн талап кылынган бардык маалыматтарды жана документтерди, атап айтканда:
1. Акционерлер/негиздөөчүлөр жөнүндө маалымат __________________________________
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
2. Башкаруу органдарынын курамы (юридикалык жактын жетекчиси жана башкы бухгалтеринин ФИО):
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
Арызга кошумча: _________ л.
Арыз берүүчүнүн колу жана мөөрү
"___" ___________________________ 20__ ж.
Кошумча 2
виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун иши жана виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчүлөрдүн реестрин жүргүзүү жөнүндө жобого
Форма
АНКЕТА
акционера/негиздөөчүнүн, бенефициардык ээлигинин жана виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун кызмат адамынын
(физикалык жак тарабынан толтурулат)
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
1
ФИО
2
Эгер фамилияны өзгөртсөңүз: (мурунку фамилия)
Качан:
Кантип:
3
Туулган күнү:
Туулган жери:
4
Паспорт
Серия:
Номери:
Ким берген:
Берилген күнү:
5
Жарандыгы: __________________________________________________________________
6
Фактический жашаган жери: __________________________________________________
моб. телефон: _____________________________________________________________________
7
Негизги жумуш жери:
аткарган кызмат:
8. Сизге же сиз байланышыңыз болгон компанияга, маанилүү катышуучу жана/же башка кызмат адамдары (Директорлор кеңешинин мүчөсү, башкаруу органынын мүчөсү, башкы бухгалтер/финансылык менеджер ж.б.) боюнча, кандайдыр бир өлкөдө, акыркы 3 жыл ичинде:
- кылмыш жасоо боюнча (финансылык/экономикалык жана кылмыш) айыптар коюлганбы (ооба/жок) _____________________________________.
9. Акыркы 3 жыл ичинде сиз кызмат адамы же маанилүү катышуучу катары байланышта болгон, мажбурлап банкрот болуп калган же мажбурлап ликвидация процессинде турган финансылык компанияларды көрсөтүңүз.
______________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________
Сиздин ролуңузду жана жоопкерчилигиңизди акыркы 3 жыл ичинде, мажбурлап банкроттукка, ликвидацияга байланышкан шарттарда болгон компанияда кызмат адамы же маанилүү катышуучу катары түшүндүрүңүз
______________________________________________________________________________
10. Үй-бүлөлүк абал
______________________________________________________________________________
Жакын туугандарыңызды (ата-эне, аял/эркек, чоң балдар) тизмектеңиз:
ФИО
Туугандык мамиле
Туулган күнү жана жери
Кызматы жана жумуш жери
Үй дареги, телефон номери
Жакын туугандары кылмыш жоопкерчилигине тартылганбы: ооба/жок. Эгер ооба болсо, анда себептерин көрсөтүңүз
11. Эгерде финансылык-кредиттик уюмдар же банк эмес финансылык-кредиттик уюмдар алдында кечиктирилген карыз (кредиттер) болсо - аларды тизмектеңиз:
______________________________________________________________________________
12. Сиз акыркы 3 жыл ичинде кандайдыр бир өлкөдө негиздөөчү, акционер (ээлөөчү) болгон компанияларды көрсөтүңүз (эгерде уставдык капиталдагы үлүштү өткөрүп берсеңиз, өткөрүп берүү датасын көрсөтүңүз):
Юридикалык жактын аталышы, жайгашкан жери
Юридикалык жактын ишмердүүлүк түрү
Ээлеген акциялардын саны
Капиталдагы үлүш, сом менен
Аталган юридикалык жактын уставдык капиталындагы үлүш, %
13. Лицензия алуу арызын карап чыгуу үчүн маанилүү деп эсептеген башка маалыматтарды бериңиз.
14. Мен, _________________________________________________________________________
фамилия, аты, атасынын аты
жогоруда берилген маалыматтардын так жана толук экенин жана анкета боюнча көрсөтүлгөн суроолор боюнча менин билими жана маалыматтарым боюнча берилгенин тастыктап жатам.
____________________________ колу "___" ________________________ ж.
Эскертүү:
1) анкета боюнча ар бир бетти кол коюу керек;
2) анкета боюнча оңдолгон жерлер "оңдолгон" деген сөздөр менен жана кол менен кол коюу менен бекитилиши керек.
Кошумча 3
виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун иши жана виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчүлөрдүн реестрин жүргүзүү жөнүндө жобого
Форма
АНКЕТА
акционера/негиздөөчүнүн, бенефициардык ээлигинин виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун
(юридикалык жак тарабынан толтурулат)
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 30-сентябрындагы № 625 токтомуна ылайык)
1. Юридикалык жактын аталышы ______________________________________________
2. Юридикалык дареги __________________________________________________________
3. Түзүлгөн күнү _______________________________________________________________
4. ИНН ________________________________________________________________________
5. Юридикалык жактарды каттоо боюнча укуктуу органда катталган күнү __________
6. Кыргыз Республикасында юридикалык жактын эсептери ачылган банктар:
7. Юридикалык жак тарабынан жүргүзүлгөн башка ишмердүүлүк түрлөрү:
8. Юридикалык жак соттук талаштарга тартылганбы:
9. Арыз берүүчү тарабынан маанилүү деп эсептелген башка маалымат:
Юридикалык жактын жетекчисинин колу
Мөөр
Кошумча 4
виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчү оператордун иши жана виртуалдык активдер менен соода жүргүзүүчүлөрдүн реестрин жүргүзүү жөнүндө жобого
Форма
МАКУЛДУК
жеке маалыматтар субъектусунун өзүнүн жеке маалыматтарын чогултууга жана иштетүүгө макулдугу
Населенный пункт, дата ________________________________________________________
Мен, __________________________________________________________________________,
(фамилия, аты, атасынын аты)
жашаган дареги: _______________________________________________________
Идентификациялык документ: _____________________________________________
серия _____________________________ № ________________________________________
берилген ________________________________________________________________________
(ишенимдүү адамдар үчүн)
атынан иш жүргүзгөн __________________________________________________________
эркин, аң-сезимдүү, өз каалоом менен укуктуу органга толук жана шартсыз макулдук берем:
- жеке маалыматтарды иштетүүгө;
- жеке маалыматтарды үчүнчү жактарга өткөрүүгө.
Мен өзүмдүн жеке маалыматтарымдын башка мамлекеттик органдарга өткөрүлүшү жөнүндө маалымдармын.
Жеке маалыматтарды иштетүүгө макулдук түбөлүккө берет.
"___" _________________________________ 20__ ж.
Колу ___________________ ФИО _________________________________
