Ядролук комплекс Хондабда (архивден алынган сүрөт)
Ирандын мамлекеттик жаңылыктар агенттиги Fars билдиргендей, завод бомбалоого дуушар болгон. Иран бийликтери соккудан жабыркагандар жок экенин жана радиоактивдүү материалдардын агып кетпегенин билдиришти. Кейинчерээк израильдик аскерлер кол салууга катыштыгын тастыктап, өткөн жылы болгон мурдагы кол салуудан кийин заводдун калыбына келтирилишинин алдын алуу аракеттери деп түшүндүрүштү.
Deutsche Welle маалыматтарына караганда, завод менен бир комплексте жайгашкан оор суу реактору 2025-жылдын июнь айында Ирандын ядролук программасына каршы АКШ жана Израилдин аскердик операциясы учурунда соккулардын максаты болгон. Ошол учурда МАГАТЭ объекттин дагы бүтпөгөнүн жана анда ядролук материалдардын жок экенин билдирген.
Оор суу, адаттагы сууга караганда 10%ка жогору тыгыздыкка ээ, нейтрондорду жайлатуу үчүн ядролук реакторлордо жана тритий — радиоактивдүү водород изотопун өндүрүү үчүн негиз катары колдонулат.
21-мартта АКШ жана Израил күчтөрү белгилүү ирандык ядролук объектке — Натанздагы уранды байытуучу заводго сокку урду. МАГАТЭ сокку болгон аймакта радиациянын жогорулаганын байкаган эмес, ал эми Ирандын атомдук энергия боюнча уюму (ОАЭИ) радиоактивдүү материалдардын агып кетпегенин жана калк үчүн коркунучтун жок экенин маалымдады.
Натанздагы комплекс жер үстүндөгү жана жер астындагы уранды байытуучу жабдууларды камтыйт, анда 10 миңден ашык центрифуга жайгашкан. МАГАТЭнин маалыматына ылайык, бул объектте уран 60%га чейин байытылган. Атомдук электр станциясы үчүн 3-5%га чейин байытылган уран жетиштүү, ал эми ядролук куралды түзүү үчүн 90%га жетүү керек.
Хондабдагы завод сыяктуу эле, Натанздагы комплекс 2025-жылы американо-израильдик операция учурунда соккуга кабылган. Ошол учурда жер үстүндөгү центрифугалар жок кылынган, бирок жер астындагы жабдуулардын тагдыры белгисиз болуп калды. АКШнын президенти Дональд Трамп ирандык ядролук программасынын негизги объекттери "толук кыйраганын" жана алардын калыбына келтирилиши көп убакытты талап кыларын билдирген.
28-февралдан тарта АКШ жана Израил Иранга абадан сокку ургандыгы башталган, анын натыйжасында Ирандын жогорку лидери аятолла Али Хаменеи жана бир катар жогорку кызмат адамдары өлгөн. Жооп катары Иран Израилге жана Перс булуңундагы өлкөлөргө ракета жана дрондор менен сокку урду, иран бийликтери алардын максаты америкалык аскер базалары экенин билдиришти. Ошондой эле аймактагы мунай сактоочу жайлар жана танкерлер да соккуга кабылды.
