24-мартта «Узатом» жана «Росатом» ортосунда эки кошумча келишимге кол коюлгандан кийин, Өзбекстандагы биринчи АЭСтин курулушу башталды, анын ичинде Джизак облусунун Фариш районунда ядролук энергия блогунун астына бетон куюу.
Мурда долбоордун финансылык деталдары чоң деңгээлде жабык болуп келген. Долбоордук-сметалык документациянын параметрлери, станциянын жалпы баасы, өндүрүлгөн электр энергиясынын өздүк наркы жана анын сатып алуу баасы жарыяланган эмес.
Бул белгисиздик шартында Лихачев, Өзбекстандагы кичинекей АЭС долбоору гана орус өнөр жайына 2 триллион рубль (тактап айтканда $24,7 миллиард) өлчөмүндө заказдарды камсыз кыла алат деп белгиледи.
«Биздин Орусиядагы жеке жана мамлекеттик компаниялар арасында көптөгөн өнөктөштөрүбүз бар. Кичинекей АЭСтин курулушу 2 триллион рубль заказдарды жана өлкөбүздө миңден ашык жумуш ордун түзөт. Макроэкономикалык эффекттин көз карашынан алганда, бул курулуш этапында ар бир салынган рубль үчүн 1,5 рубль, эксплуатация этапында болсо 2 рубль кайтарымын билдирет», — деп белгиледи Лихачев.
Ошентсе да, «Узатомдун» директору Азим Ахмедхаджаев өткөн жылы кичинекей АЭСтин курулушуна кеткен чыгымдар $2 миллиарддан ашпайт деп билдирген. Чыгымдардын структурасы жана келишимдердин шарттары жарыяланбагандыктан, бул сандар кандайча байланышта экенин түшүнүү мүмкүн эмес.
Өзбекстан менен Орусиянын атомдук энергетика боюнча кызматташуу келишими, биринчи АЭСтин курулушун камтыган, 2017-жылдын декабрь айында кол коюлган. Башында $11 миллиарддык биринчи энергия блогу 2028-жылы ишке киргизилет деп пландалган жана АЭС комплекси ар биринин кубаттуулугу 1200 МВт болгон эки блоктон турган.
Бирок кийин кичинекей атомдук станциянын курулушун баштоо чечими кабыл алынды. АСММди долбоорлоо жана куруу боюнча жаңы келишим 2024-жылдын 27-майында Ташкентте Россиянын президенти Владимир Путиндин визити учурунда кол коюлган. Станция Джизак облусунун Фариш районундагы Тузкан көлүнүн жанына жайгашат.
Акыркы келишимдерге ылайык, жайкын жерде РИТМ-200Н реакторлору бар эки кичинекей кубаттагы энергия блоктору, ошондой эле ВВЭР-1000 реакторлору бар эки ири блок курулат.
Жаңы атомдук комплекстин жалпы кубаттуулугу 2,1 ГВт түзөт жана 2035-жылга чейин жылына 15,2 миллиард кВт·ч электр энергиясын өндүрөт деп күтүлүүдө, бул Өзбекстандагы учурдагы электр энергиясын керектөөнүн болжол менен 15%ына туура келет, деп белгиледи өлкөнүн вице-премьери Жамшид Ходжаев.
Лихачев ошондой эле бир жерде ири жана кичинекей кубаттарды бириктирүү уникалдуу экенин кошумчалады: «Мындай долбоор дүйнөдө жок, жана бул жагынан биздин өзбек долбоорубуз дүйнөлүк үлгү болуп калат».
