Халыкаралык профсоюздар тармагы UNI Global Unionдун өкүлү Бен Ричардс жакында өткөн вебинарда маалыматтарды түзүү чынжырында эки негизги жумушчу тобун бөлүп көрсөттү: платформаларды зыяндуу материалдардан тазалаган контент-модераторлору жана ИИни үйрөтүүгө мүмкүндүк берген маалыматтарды аннотациялоочу адистер.
Ричардстын пикири боюнча, өлкөгө карабастан, бул жумушчулардын жумуш шарттары окшош: алар "экстремалдуу басым, туруктуу мониторинг, төмөн кирешелер жана психикалык ден соолукка коркунуч" менен бетме-бет келишет.
Контент-модераторлордун кыйынчылыктары
Ири технологиялык компаниялар контентти модерациялоону Глобалдык Түштүк өлкөлөрүндөгү жумушчуларга ишенишет. The Guardianга берген интервьюсунда Индиядан келген аял күнүнө жүздөгөн видеолорду, анын ичинде өткөрүп жиберүүгө болбой турган зомбулук жана өлүм сценаларын карап чыгууга туура келерин айтты. Башка жаш жумушчулар да балдарга карата сексуалдык зомбулукка байланыштуу материалдарды классификациялоонун зарылдыгы тууралуу билдиришет.Индияда мындай жумуштарда он миңдеген адамдар иштешет. Алардын көпчүлүгү, айрыкча айылдык айымдар үчүн, интернетке кирүү мүмкүнчүлүгү менен үйдөн иштөө – киреше жана көз карандысыздыкты алуу үчүн жалгыз мүмкүнчүлүк. Бирок жумушка орношууда алар кандай контент менен иштешүүгө туура келерин түшүнбөй, көбүнчө өз жумуштарын жакындары менен талкуулоого тыюу салган келишимдерге кол коюшат. Бул шарттар укук коргоочулардын арасында олуттуу кооптонууларды жаратат.
Ричардстын айтымында, анын уюму контент-модераторлор үчүн глобалдык альянс түзүү боюнча иш алып барууда жана бириккендик жана коллективдүү сүйлөшүүлөр боюнча укукка негизделген коопсуз иш протоколдорун иштеп чыгууда. Ал ошондой эле технологияларды киргизүүдөн пайда болгон артыкчылыктар адилеттүү бөлүштүрүлүшү керектигин кошумчалады.
Биз ИИ адамзаттын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүсүн каалайбыз.
Алгоритмдик басым
Ар кандай өлкөлөрдө алгоритмдик башкаруу, программалык камсыздоонун системалары жумуштун темпин белгилеп, натыйжалуулукту баалаган учурда жумушчуларга болгон басымды күчөтүп, алардын коопсуздугуна коркунучтарды жаратат деген күбөлөндүрүү белгилери пайда болууда.Эвелин Астор, Халыкаралык профсоюздар конфедерациясынын экономикалык жана социалдык саясат боюнча директору, туура жөнгө салынбаган учурда жасалма интеллект бар болгон коркунучтарды күчөтүшү мүмкүн деп эскертти.
Кытайдын People журналына сылтама кылынган Шанхайдын коомдук коопсуздук бюросунун маалыматы боюнча, 2017-жылдын биринчи жарымында бир курьер 2,5 күндө бир оор жаракат алып же каза болуп турган. Журналисттер бул цифраларды заказдарды аткаруу үчүн уруксат берилген убакытты кыскарткан алгоритмдик жеткирүү системалары менен байланыштырган.
2025-жылы Кембридж университети жүргүзгөн изилдөөдө Улуу Британиядагы айдоочулардын жана курьерлердин болжол менен үчтөн экиси "адилетсиз жооп" жана алгоритмдер тарабынан белгиленген жумуш графигиндеги күтүүсүз өзгөрүүлөрдөн улам тынчсыздануу сезимин баштан кечирип жаткандыгы аныкталган.
Платформалар коопсуздук эрежелерин бузууга түз көрсөтмөлөрдү бербесе да, ылдамдык үчүн айыптар жана бонус системасы жумушчуларды кирешелерин сактоо үчүн тобокел чечимдерди кабыл алууга мажбурлайт.
Ошондой эле автоматташтырылган системалар сменаларды башкаруу, айлык төлөмдөрдү белгилөө жана минималдуу адамдык көзөмөл менен жумуштан бошотуу чечимдерин кабыл алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон башка өлкөлөрдө да ушундай эле көйгөйлөр байкалууда. Бул маселелерди талкуулаган профсоюз өкүлдөрү ИИни туура көзөмөлдөбөстөн киргизүү бар болгон кыйынчылыктарды күчөтүшү мүмкүн, анын ичинде жумушту тездетүү, санариптик көзөмөлдү күчөтүү жана кадрдык чечимдерде алдын ала ойлонулгандыкты жаратат деп белгилешет.
Коргоо зарылдыгы
Билал Джамуси, МСЭнин электросвязи боюнча стандартташтыруу бюросунун орун басары, ИИ адамдардын бакубаттуулугуна олуттуу таасир эткен системаларда колдонулуп жаткандыгын белгиледи, анын ичинде жумушка орношуу жана кызматтарга кирүү боюнча чечимдер.Ошондуктан Халыкаралык эмгек уюму жана Халыкаралык электросвязь союзу ИИ доорунда эмгектин келечеги боюнча глобалдык диалогду орнотуу боюнча ишти күчөтүүдө.
"Суроо ИИ эмгек рыногун өзгөртөбү же жокпу дегенде эмес – ал аны өзгөртүп жатат, – деди Шер Верик, МОТтун санариптештирүү жана ИИ боюнча координатору. – Бул өзгөрүүлөрдүн сыйлуу жумуш орундарын жана социалдык адилеттүүлүктү камсыз кылышы маанилүү".
МОТ жана МСЭ ИИнин эмгек рыногуна таасирин жөнгө салуу боюнча эл аралык жакындатууларды иштеп чыгууга багытталган инициативаларды илгерилетүү менен алектенишет, анын ичинде "ИИ пайдалуу" платформасы жана Социалдык адилеттүүлүк үчүн Глобалдык коалиция. БУУ системасы үчүн негизги тапшырма – жасалма интеллект адамзаттын потенциалын ишке ашыруу үчүн мүмкүнчүлүктөрдү түзүп, жумушчулардын коопсуздугуна жана бакубаттуулугуна коркунуч туудурбоо.
Башкы беттеги сүрөт иллюстративдик: Unsplash/Финн.
