Улуттар Уюмунун саясий маселелер боюнча орун басар катчысы Розмари Дикарло өз сөзүндө планетадагы ар бир бешинчи бала — бул 473 миллион бала — кагылышуу зонасында же согуштан качып жүрөт деп белгиледи.
Ал ошондой эле дүйнөдөгү куралдуу кагылыштардын саны Экинчи дүйнөлүк согуштан бери рекорддук деңгээлге жеткенин баса белгиледи. Улуттар Уюмунун маалыматына ылайык, 2023-2024-жылдары балдардын укуктарын бузуу боюнча олуттуу учурлар 25% га өскөн.
Дикарло билдиргендей, акыркы күндөрдө Израильде, БАЭде, Катарда, Бахрейнде жана Оманда мектептер жабылып, аскердик аракеттердин айынан дистанциялык билим берүүгө өткөрүлгөн. Ошондой эле Ирандын Минаб шаарындагы башталгыч мектепке сокку урулушу натыйжасында ондоогон балдардын өлүмү тууралуу кабарлар келип түштү.
Билим берүү — куткаруунун ачкычы
Мектептер кагылышуу шарттарында балдар үчүн коопсуздук камсыз кылган жалгыз жай болуп калат. Билим берүү балдарды жоокерлерге тартуудан, адам соодасынан жана эксплуатациядан коргойт, ошондой эле гигиеналык шарттарга, психосоциалдык колдоого жана негизги кызматтарга жетүүнү камсыз кылат.2024-жылы Улуттар Уюму 2 374 билим берүү мекемелерине жана медициналык мекемелерге болгон чабуулдарды каттады, алардын эң көп саны Украинада, Израильде, басып алынган палестин жерлеринде жана Гаити өлкөсүндө болду.
Орун басар катчы ошондой эле 2601 (2021) номерлүү Коопсуздук Кеңешинин резолюциясын эске салды, анда кагылышууларга катышкан тараптарды билим берүү мекемелерине, балдарга жана мугалимдерге болгон чабуулдарды дароо токтотууга, ошондой эле эл аралык гуманитардык укукка ылайык билим алуу укугун урматтоого чакырган.
Дикарло Америка Кошмо Штаттарынын биринчи айымын кагылышуу шарттарында балдардын проблемаларына көңүл бурууга жана украиналык балдарды үй-бүлөлөрү менен кайрадан бириктирүүгө активдүү катышуусун белгиледи.
Технологиялар билим алуунун куралы
Билим берүү инфраструктурасы бузулган жана кагылышуу зоналарында 44 миллион мугалим жетишпей жаткан шарттарда, санариптик технологиялар билим алууга үзгүлтүксүз жетүүнү камсыз кылууда маанилүү роль ойной алат.Дикарло Улуттар Уюмунун жана анын өнөктөштөрүнүн демилгелеринин мисалдарын келтирди. Мисалы, ЮНИСЕФ жана "Майкрософт" тарабынан түзүлгөн "Окуучунун паспорту" 47 өлкөдөгү 10 миллион балага мобилдик билим берүү платформасына жетүүнү камсыз кылат.
Мындан тышкары, Vodafone Фонду БУУнун качкындар боюнча башкармалыгы менен кызматташып ишке ашырган программа, Конго Демократиялык Республикасында жана Түштүк Суданда мажбурлап көчүрүлгөн адамдар жана мугалимдер үчүн санариптик билим берүү контентине жетүүнү камсыз кылат. Афганистанда ЮНЕСКО үйдө жана коомдордо билим берүүнү уюштуруу үчүн санариптик технологияларды колдонууда, анда 2,2 миллион кыз билим берүү системасынан четтетилген.
Санариптик мейкиндиктеги коркунучтар
Ошентсе да, Дикарло технологиялар менен байланышкан коркунучтар тууралуу эскертти. Кагылышуу шарттарында балдар онлайн коркунучтарга — эксплуатацияга, адам соодасына, радикалдашууга, куралдуу топторго тартууга жана кибербуллингге өзгөчө кабылгандардын катарында.Ал эл аралык укукка ылайык санариптик мейкиндикте балдардын укуктарын коргоо үчүн укуктук жана саясий механизмдерди бекемдөөгө чакырды, ошондой эле технологиялык компаниялардын колдонуучулардын, өзгөчө балдар жана жаштардын коопсуздугу үчүн жоопкерчилигин баса белгиледи.
Кагылышууларды алдын алуу — коргоонун мыкты жолу
Каржылоонун кыскарышы кошумча тынчсызданууну жаратат: өзгөчө кырдаалдардагы билим берүү үчүн каражаттар 24% га кыскарды, муктаждыктар өсүп жатканда. Дикарло балдарды коргоонун эң натыйжалуу жолу согуштарды алдын алуу жана токтотуу экенин белгиледи.Тынчтык куруу — Бириккен Улуттар Уюмунун негизги максаты. Биз бул максатка жетүү үчүн биргелешип иштешибиз керек.
Мелания Трамп билим берүү жана технологиялар аркылуу тынчтыкка чакырат
Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин жыйынында сүйлөп жатып, Мелания Трамп дүйнөлүк лидерлерди билим берүүнү жана технологияларга жетүүнү туруктуу тынчтыкка жана глобалдык коопсуздукка жетүүнүн приоритети кылууга чакырды.Ал сөзүн кагылышуулардан жапа чеккен үй-бүлөлөргө көңүл айтуу менен баштап, жабыркагандарга колдоо көрсөтүп, согуштан жабыр тарткан балдарды колдоону баса белгиледи.
Америка Кошмо Штаттары дүйнө жүзүндөгү бардык балдарды колдойт.Мелания Трамп туруктуу тынчтык билим берүү жана өз ара түшүнүүгө байланыштуу экенин, билим алууга жетүүнү чектеген коомдор туруктуулук жана кагылышуулар менен бетме-бет келүү коркунучуна дуушар болорун билдирди. Ал билим берүү — бул адамдын негизги укугу экенин жана окуу мүмкүнчүлүгүнүн жоктугу коом үчүн жогорку чыгымдарга алып келерин белгиледи.
Ошондой эле ал жасалма интеллекттин жана санариптик жеткиликтүүлүктүн билимди кеңейтүүдөгү ролун баса белгилеп, өлкөлөрдү технологиялык айырмачылыктарды жоюуга чакырды.
"Тынчтыкка бара жаткан жол балдарыбызды билим берүү жана технологиялар аркылуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүдөн башталат", - деп жыйынтыктады ал.
Башкы беттеги сүрөт: БУУ / М. Элиас (Мелания Трамп Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин жыйынында).
