Эксперттер белгилешет, аталган материалдар транснационалдык кылмыштуу уюмдун бар экенин көрсөтүшү мүмкүн жана адамзатка каршы кылмыштар катары таанылышы мүмкүн болгон аракеттерди сүрөттөйт.
Документте төмөнкү аракеттер тизмектелген:
- сексуалдык кулчулук;
- репродуктивдик зомбулук;
- мыйзамсыз жоголуу;
- азаптоо;
- адамдын кадыр-баркын төмөндөтүүчү жана адамдык эмес мамиле;
- фемицид.
Бул аракеттер расизм, коррупция, терең мизогиния жана дүйнөнүн ар кайсы бурчтарындагы аялдар менен кыздардын коммерциялашуусунун фонуна каршы болгон.
Адамзатка каршы кылмыштарды классификациялоо
Эл аралык кылмыштык укук боюнча, адамзатка каршы кылмыштар сексуалдык кулчулук, зордук-зомбулук, мажбурлап жезөкшөлүк, адамдарды соодалоо, куугунтук, азаптоо жана өлтүрүү сыяктуу аракеттерди камтышы мүмкүн, эгерде алар "жарандык калкка каршы кеңири масштабдуу же системалуу чабуулдун алкагында" жасалса.БУУнун эксперттери "Эпштейндин досьесинде" аныкталган жүрүм-турум үлгүлөрү ушул критерийлерге жооп берерин жана улуттук жана эл аралык деңгээлде иликтөөнү талап кыларын белгилешти.
Материалдарды жарыялоо боюнча каталар
Материалдарды ачыкка чыгаруу "Эпштейндин досьеси" боюнча ачыктык мыйзамынын алкагында жүргүзүлүүдө, ал 2025-жылдын 19-ноябрында кол коюлган. 2026-жылдын 30-январында АКШнын Юстиция министрлиги үч миллиондон ашык барак документтерди, эки миң видео жазууларды жана 180 миң сүрөттү камтыган кеңири маалымат базасын жарыялады.Эксперттер маалыматтарды иштетүүдө олуттуу бузулуулар боюнча тынчсыздануусун билдиришти: редакциялык каталар жабырлануучулардын жеке маалыматтарынын агып кетишине алып келип, аларга кошумча зыян келтирди. Ошол эле учурда, Джеффри Эпштейндин бир гана жакын шериги тергөөдө.
“Маалыматтарды ачыкка чыгарууда болгон олуттуу каталар жабырлануучуларга багытталган сезимтал материалдар менен иштөө үчүн шашылыш жана жабырлануучуларга багытталган процедураларды ишке ашыруунун зарылдыгын баса белгилейт”, – деди эксперттер.
Жеке маалыматтарды коргоо
Эксперттер, чоң жеке коркунучтарга карабастан, адилеттүүлүк үчүн күрөшүп жаткан аман калган адамдардын эрдигин жана туруктуулугун белгилешти. Жакында жабырлануучулар тобу аялдар жана кыздарга карата зомбулук маселелери боюнча БУУнун атайын докладчысы менен жолугушту.Эксперттердин пикиринде, жеке маалыматтарды коргоо боюнча мүмкүнчүлүктүн жоктугу аялдарды куугунтукка жана стигматизацияга дуушар кылат, ал эми иликтөөлөрдүн чектелиши көпчүлүктү кайрадан травмага алып келет.
АКШга жана башка мамлекеттерге кайрылуу
БУУнун эксперттери АКШнын бийлигин кеткен каталарды оңдоого, кылмыштуу тармактын иштөө ыкмалары жөнүндө маалыматты толук ачыкка чыгарууга, жабырлануучуларга зыяндын ордун толтуруу үчүн кепилдик берүүгө жана жазасыздыкка чек коюуга чакырышты. Алар ошондой эле Джеффри Эпштейндин ишмердүүлүгү менен байланышкан оор кылмыштар боюнча мөөнөттөрдү жоюунун зарылдыгына көңүл бурушту.“Эми "илгерилеп кетүү" тууралуу кандайдыр бир билдирүүлөрдү айтууга болбойт. Бул жабырлануучуларга жоопкерчиликтен баш тартуу болуп саналат.Эксперттер ошондой эле материалдарда аталган учурдагы жана мурдагы мамлекеттик кызматкерлерге, ошондой эле жеке адамдарга каршы иликтөөлөрдү баштаган айрым мамлекеттердин аракеттерин колдошту. Алар башка өлкөлөрдү да ушул мисалга ээрчүүгө чакырышты.
“Өкмөттөрдүн ишти натыйжалуу иликтөө жана күнөөлүүлөрдү, анын ичинде катышуучулар же көзөмөлдөөчүлөрдү аныктоо жөндөмсүздүгү аялдар менен кыздарды зомбулуктан коргоо боюнча укуктук механизмдерди талкалайт”, – деп эскертет эксперттер. – “Супербайлар же супер таасирлүүлөр мыйзамдан жогору боло албайт”.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: https://www.youtube.com/live/suNPhk2WJ68.
