ICE эмне?
Иммиграция жана бажы кызматы (ICE) 2002-жылы 11-сентябрдагы террордук актыларга жооп катары жана өлкөнүн коопсуздук системасын реформалоо алкагында түзүлгөн.ICEнин директору, АКШ президенти тарабынан дайындалган, учурда Тодд М. Лайонс болуп, ал март 2025-жылдан бери бул кызматта.
ICEнин негизги милдети иммиграциялык нормаларды сактоо жана эл аралык миграция менен байланышкан кылмыштарга каршы күрөшүү. Кызмат мыйзамсыз мигранттарды аныктоо, алардын депортациясын уюштуруу, ошондой эле контрабанда, документтерди жасалмалоо жана финансылык кылмыштар боюнча тергөө жүргүзөт.
Бул кызмат президент Трамптын катуу миграциялык саясатынын фонуна каршы өз таасирин күчөттү. ICEде болжол менен 20 миң кызматкер иштейт жана кызматтын АКШда жана чет өлкөлөрдө 400дөн ашык бөлүмү бар. Агенттиктин бюджети 8 миллиард долларды түзөт, бул аны өлкөнүн тарыхындагы эң финансылык жактан камсыздалган федералдык агенттик кылат.
Протестдердин себептери
2026-жылдын 7-январында ICE агенти 37 жаштагы Рене Николь Гудду атып өлтүрдү, ал кызматкерлерге унаасын багыттады деп билдиришти.Кийинчерээк, 24-январда, ошол эле шаарда 37 жаштагы медбрат Алекс Джеффри Претти атып өлтүрүлгөн. Расмий адамдар анын куралдуу экенин билдиришти, бирок окуя болгон жердеги жазууларда анын колунда болгону телефон болгон.
Окуялардын тарыхы
2025-жылдын башынан бери ICE өсүп жаткан сынга туш болууда. Журналисттер билим берүү мекемелеринде жана диний жайларда рейддерге, ошондой эле иммиграциялык угуудагы кызматтын аракеттерине көңүл бурушту. Сын ошондой эле үй-бүлөлөрдү ажыратуу, кармоо шарттарынын начардыгы жана тажрыйбасы жок кызматкерлерди массалык түрдө кабыл алуу саясатына байланыштуу болду.2025-жылдын майында Тодд Лайонс кызматкерлерге соттун уруксатысыз жеке турак жайларга кирүүгө уруксат берген меморандумга кол койду, бул административдик камак ордерине жана акыркы депортация ордерине негизделген. Көптөгөн юристтер бул Конституциянын төртүнчү оңдосун бузуу деп эсептешти.
Укук коргоочулар кармоо борборлорундагы начар шарттар жана медициналык жардамга жеткиликтин жетишсиздиги жөнүндө билдиришет; 2025-жылы мындай борборлордо 32 адам каза болду, бул 2004-жылдан берки эң жаман көрсөткүч. Ошол эле жылдын сентябрында Калифорнияда жүздөн ашык кармалгандар антисанитария жана медициналык кызмат көрсөтүүнүн жоктугуна каршы ачкачылык жарыялашты.
2025-жылдын декабрь айынын аягында Трамп ICE агенттерин жана чек арачыларын Миннеаполис - Сент-Полго жөнөтүү жөнүндө буйрук берди, бул күч колдонуу менен кармоо инциденттеринин көптүгүн жаратты.
Протестдердин форматы
Протесттик акциялар ар түрдүү формаларды кабыл алат.Активисттер 43 штатта 200дөн ашык иш-чараларды уюштурушту, CNN отчетуна ылайык.
Миннеаполисте жашоочулар пляжда SOS тамгаларын түзүштү. Студенттик уюмдар жана активисттер Калифорнияда, Орегондо, Вашингтондо, Нью-Йоркте жана Техастагы митингдерди өткөрүштү.
Көпчүлүк протестдер тынч өтсө да, кээ бир акциялар полиция менен кагылышууга өттү.
Кээ бир катышуучулар стачкаларды тандашты: дүкөндөрдүн жана кафелердин ээлери өз жайларын жапты, ал эми жарандар жумуш сменаларын жана окуу жайларындагы сабактарды өткөрүп жатып, "Жумуш жок, мектеп жок, сатып алуулар жок" деген ураан менен чыгышты.
Нью-Йорк университетинин профессору Скотт Гэллоуэй жаңы протест форматын сунуштады — экономикалык бойкот, февраль айы бою ири компаниялардын жазылуу кызматтарынан баш тартууга чакырып, "башкаруу протесттерден эмес, экономикалык кризистен коркот" деп билдирди.
Грэмми сыйлыгын тапшыруу аземинде да протест билдирүүлөрү угулду.
Испан тилиндеги альбом биринчи жолу Грэмминин негизги сыйлыгын алды, пуэрторикандык артист Bad Bunny өз сөзүндө Трамптын иммиграциялык саясатын сындап: "Биз жабыркагандар, жаныбарлар жана келгендер эмеспиз. Биз адамдарбыз. Биз америкалыктарбыз" деди.
Жылдын ырын алган Билли Айлиш активдүү аракеттерге чакырып: "Биз күрөшүүнү, ачык сүйлөөнү жана протест өткөрүүнү улантуубуз керек. Биздин добуштарыбыз маанилүү. Адамдар маанилүү" деди.
Учурдагы абал
Президент Трамп ички коопсуздук министри Кристи Ноэмге ICE агенттери жана чек ара кызматы "эч кандай шартта" демократиялык башкарылган шаарлардагы протесттерге кийлигишпеши керектигин камсыз кылууну буйрук берди. Бирок ал федералдык кызматкерлер жергиликтүү бийлик жардам сураган учурда "жылдам жана системалуу жооп берүүгө" даяр болорун кошумчалады.Трамп ошондой эле федералдык кызматкерлердин аракеттери "федералдык менчикти коргоо" жагынан "абдан катуу" болорун эскертти: "Биз сот имараттарыбыз же башка объектилерибиздин бузулушуна жол бербейбиз", - деп баса белгиледи.
Протестчилерди "жогорку маяна алган акылсыздар жана анархисттер" деп атады. "Мен чек араны көзөмөлдөө саясатына негизделип шайланганмын, жана Америка муну каалайт!" - деп Трамп өз постунда баса белгиледи.
АКШнын Юстиция министрлиги Миннеаполисте Алекс Преттинин өлүмүн тергөөдө. Операция учурунда атып алуу болгон кызматкерлер кызматтан четтетилди. Жарандык укуктарды бузуу жана күч колдонуу боюнча териштирүү жүргүзүлүүдө.
Трамп Преттинин өлүмүнө байланыштуу нааразычылыктарга жооп берип, "адилеттүү жана ардактуу тергөө" өткөрүүгө убада берди. АКШ Конгресси инцидент боюнча алдын ала ички тергөө тууралуу отчетту алды.
Ошол эле учурда, көз карандысыз журналист Джорджия Форт жана мурдагы CNN алып баруучу Дон Лемон кармалды жана азыр Миннесота штатындагы ICEге каршы протесттер боюнча репортаждар үчүн оор кылмыштарда айыпталууда, деп билдирет Журналисттерди коргоо комитети (CPJ).
