Эксперттер 2008-жылы кабыл алынган мыйзамга ылайык, америка бийликтери чоңдорсуз өлкөгө келген жашы жете элек балдар үчүн ылайыктуу шарттарды камсыз кылууга милдеттүү экенин белгилешти. Бул мыйзам балдарды зомбулуктан жана пайдалануудан коргойт, юридикалык коргоо укугун кепилдейт жана соттук териштирүүсүз депортациялоону тыюу салат.
Ошентсе да, эксперттер 2025-жылдын 18-февралында АКШнын Ички иштер министрлигинин чечимине көңүл бурушту, анда мигрант-балдардын кызыкчылыктарын коргогон коммерциялык эмес юридикалык уюмдарга жана адвокаттарга каржылоону токтотуу чечими кабыл алынган.
Бар болгон маалыматтарга ылайык, балдар терезеси жок камераларда кармалып, ар дайым ылайыктуу медициналык жардам ала албай, ата-энелеринен же камкорчуларынан ажырап, айлар бою күтүүгө туура келет. 2025-жылдын январь айынан август айына чейин кармоо мөөнөтү бир айдан алты айга чейин узарган, ал эми балдарды туугандарына өткөрүп берүү учурлары 95% дан 45% га чейин кыскарган.
"Эресек адамдардын коштоосуз балдарды мыйзамсыз депортациялоо боюнча көптөгөн билдирүүлөр келип жатат, бул жарандарды чыгарбоо принциптерин бузат, анын ичинде адамдарды соодалоо курмандыктарына айланган балдар менен болгон учурлар", - деп баса белгилешти көзкарандысыз эксперттер.
Ошондой эле, балдарга өлкөдөн өз ыктыярында чыгып кетүү үчүн 2 500 доллар төлөөгө макул болуу же чексиз кармоо менен 18 жашка толгондо АКШнын Иммиграция жана бажы кызматынын юрисдикциясына өткөрүү менен бетме-бет келүү сунушталат.
Эксперттер балдар өздөрүнүн статусу же ата-энелеринин жана камкорчуларынын статусу боюнча коргоо механизмдерине кирүүгө укуктуу болушу керектигин талап кылышууда.
Тездетилген процедуралар баланын кызыкчылыгына жооп берген жана мыйзамдуу процесс гарантияларын бузбаган учурларда гана мүмкүн.Бул билдирүүнү колдогон үч атайын докладчы, БУУнун Адам укуктары боюнча кеңеши тарабынан дайындалган. Алар адамдарды соодалоо, мигранттардын укуктары жана судьялар менен адвокаттардын көз карандысыздыгы боюнча маселелер менен алектенишет. Бул эксперттер БУУнун кызматкерлери эмес жана өз иштерине карата уюмдан айлык албайт.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: © Unsplash/Х. Мендоса.
