Кытай илимдер академиясынын (UCAS) университетинин изилдөө тобу караңгы затты изилдөөнүн маанилүү кадамын жасап, жогорку технологиялык жабдууларды колдонуп Мигдал эффектин байкады, деп билдирет кытай басылмасы "Кэцзи жибао".
Караңгы зат, басылманын маалыматына караганда, космостогу бардык заттын болжол менен 85% түзгөн сырдуу зат. Ал жарыкты же жылуулукту чыгарбаса да, караңгы зат өзүнүн күчтүү гравитациясы аркылуу галактикалардын кыймылына олуттуу таасир этет. Көп жылдар бою илимпоздор кадимки зат менен өз ара аракеттенген гипотетикалык массивдүү бөлүкчөлөргө көңүл бурушкан.
Акыркы жылдары изилдөөчүлөрдүн көңүлү караңгы заттын жеңил бөлүкчөлөрүнө көбүрөөк бурулууда. Бирок, газета белгилегендей, мындай бөлүкчөлөрдүн кадимки зат менен өз ара аракеттениши өтө аз, жана аларды жаратуучу сигналдар азыркы детекторлордун сезгичтик деңгээлинен төмөн, бул болсо алардын традициялык ыкмалары менен табылышын натыйжасыз кылат.
Мигдал эффекти, совет илимпозу Аркадий Мигдал тарабынан 1939-жылы болжолдонгон, бул маселени чечүүгө үмүт берет. Бул эффект бөлүкчөнүн атом ядросу менен кагылышканда, ядродон тышкары турган электронго өзүнүн энергиясынын бир бөлүгүн өткөрүп берүүчү кванттык көрүнүштү сүрөттөйт, бул болсо электронду чыгарууга алып келиши мүмкүн.
Басылманын маалыматына ылайык, илимпоздор Мигдал эффектин түздөн-түз байкоо үчүн өздөрү иштеп чыккан инновациялык газдык пиксельдик детекторду колдонушту. Натыйжада, алар бул эффектти статистикалык тактык деңгээли беш стандарттык четтетүүдөн ашкан деңгээлде каттоого алышты, бул физикада "ачылыш" критерийлерине жооп берет.
“Бул 87 жыл мурун кванттык механикада жасалган болжолду гана тастыктап койбостон, ошондой эле биздин Жер шарыбыздагы караңгы заттын жеңил бөлүкчөлөрүн изилдөө үчүн маанилүү эксперименталдык маалыматтарды берет”, - деп илимпоздордун сөздөрүн келтирет.
Кытай илимдер академиясынын профессору жана Nature журналында жарыяланган макаланын авторлорунун бири Чжэн Янхэнын айтымында, караңгы затты табуу боюнча келечектеги эксперименттер бул эффектти колдонуп, сигналдардын тактыгын жогорулатууга жана караңгы затты табуу диапазонун кеңейтүүгө мүмкүнчүлүк берет.
