Учурда ал Чикагода, АКШда, үй-бүлөсү менен жашайт. Айдана психология факультетинде окуп, практикалык тажрыйба алуу үчүн коучинг-сессияларды өткөрөт.
«Мен 1997-жылы Ош шаарында төрөлүп, үч ар кандай мектепте билим алдым: биринчи В. Терешкова атындагы интернатта 5-класска чейин, андан кийин Курманжан датка атындагы орто мектепте, жана У. Салиева атындагы мектепте билимимди аяктадым. Окуудагы жетишкендиктерим дайыма жогорку деңгээлде болду, мен мектептин жашоосуна активдүү катыштым. Балалыгымдан бери дикторлор менин кыялымды жараткан, мен экранда болууну кыялданчумун. 11-классты аяктаган соң журналистикага тапшырууну чечтим. Бабушка мени жылмайып: «Сен телевидение алып баруучу болом деп жатасыңбы?» деп сураганын эстейм», — деди Айдана.
Мен Кыргыз-Түрк университети «Манас» журналистика факультетине тапшырдым.
Андан кийин Түркияда Сельчук университетинде алмашуу программасы боюнча окуу мүмкүнчүлүгүм пайда болду. Үчүнчү курсумдан баштап медиа тармагында иштей баштадым, төрт жыл бою жаштар программасын алып бардым. Бул тажрыйба мен үчүн чыныгы трамплин болду: мен көп пайдалуу тааныштар таптым жана ар кандай адамдар менен сүйлөшүүнү үйрөндүм. Адамдардын ички дүйнөсүнө болгон кызыгуум акыры психологияга алып барды, жана мен АУЦАда магистратурада ушул багытта окууну улантууну чечтим. Күндуз иштеп, кечинде окуп жүрдүм.
2022-жылы мен студенттик досума турмушка чыктым, жана биз бирге Америкага көчүп бардык. Жигитим стартаптарга кызыгат жана өзүнүн компаниясын түзүүнү кыялданат, ал эми АКШ мындай идеяларды ишке ашыруу үчүн идеалдуу жер. Мен да психология боюнча билимимди тереңдетүүнү кааладым, жана міне, биз азыр бул жакта», — деп бөлүштү Айдана.
Кыргызстанды жана АКШны салыштыруу
Чикагодагы аба ырайы Бишкектеги аба ырайына окшош: төрт мезгил бар, бирок Америкада нымдуулук жана шамал көбүрөөк, кыштары болсо суук.
Америкалыктар тамак даярдоого бизден кыйла аз убакыт бөлүшөт жана көп иштешет. Алар адатта 1–2 жумага азык-түлүк сатып алышат, бизде болсо күн сайын дүкөнгө баруу салтка айланган.
Мен жана жигитим АКШ боюнча унаа менен саякаттап, америкалык табияттын кооздугунан таң калдык: чөлдөр, көлдөр, тоолор жана каньондор. Балалыгымдан бери Кыргызстандагы табият уникалдуу деп айтчу, жана мен башка өлкөлөрдө андай эч нерсе жок деп эсептечүмүн. Бирок Америка табияттын ар түрдүүлүгү жана масштабдары менен таң калтырды, айрыкча шаарларындагы токойлор жана күтүлгөн парктар.
Биз Чикагонун четинде жашайбыз, жана бул жакта Москва Кыргызстандагы 8-облустун, ал эми Чикаго 9-облустун борбору деп шутка кылышат, анткени бул жакта кыргыздар көп. Биз биргеликте жашайбыз, бири-бирибизди колдойбуз, улуттук майрамдарды белгилеп, оюндарды өткөрөбүз. Тамак-аш менен көйгөй жок — бул жакта Орто Азиянын тамактарын даярдаган 30дан ашык кафе бар, анын ичинде кымыз жана чучук.
АКШдагы мыйзамдар жана эрежелер
Америкада сиз «чет элдик мигрант» катары сезилбейсиз — бул жакта эркин жашайсыз, баары сыяктуу. Бирок мыйзамдар абдан катуу.
Мисалы, балдарды атайын автоорундуктарда ташуу керек. Үй-бүлөлүк зомбулук катуу тыюу салынган: эгер коңшулар кыйкырыктарды угуп же баланы кыйнап жатканын көрүшсө, полицияны чакыра алышат, бул ата-энелик укуктардан ажыратууга же депортациялоого алып келиши мүмкүн.
Жигитим менен таанышуу жана көчүү
Биз түрк стипендия программасы аркылуу тааныштык. Жигитим Түркияда окуп жаткан, мен болсо жаңы эле арыз берүүнү пландап, социалдык тармактарда байланышкам. Ошентип, алыстан байланышуу башталды. Биз беш жылдан ашык жолугушуп жүрдүк.
АКШдагы биринчи кыйынчылыктар
«Биз келгенде, бир айга турак жайды ижарага алып, унаа сатып алдык, анан акчабыз дээрлик түгөнүп калды. Бул жакта унаасыз жүрүү кыйын. Бизде болгону $400дай эле акча болду — бул Америка үчүн абдан аз, бир жумага азык-түлүк алууга да жетпейт. Биз тааныштарсыз нөлдөн баштадык. Логистика тармагында иштеп, тез эле адаптация болдук. Серьездуу кыйынчылыктар болгон жок, балким, биз баарын кызыгуу менен кабыл алгандыктан.
Чыныгы кыйынчылыктар бала төрөлгөндөн кийин башталды. Бул жакта жардам бере турган жакындар жок, жана биз баарын экөөбүз жасайбыз: окуу, иш жана балага кам көрүү. Жигитим абдан колдойт — ал мен лекцияда болгондо, бала менен отурат.
Бул жакта көп аялдар үйдө калып, толугу менен балдарына арнаша алышат. Бул оңой эмес: байланыштын жана өнүгүүнүн жоктугу. Эгер англис тилин билбесең жана жөндөмдөрүңдү өнүктүрбөсөң, кыйын болушу мүмкүн — атаандаштык чоң.
Америка эмгекчилдикти баалайт, жана чыгымдар жогору. Көпчүлүгү кирешеге гана көңүл бурушат, чыгымдарды унутуп.
Жүктүү кезимде мен иштеп, окуумду уланттым. Туулгандан эки жума өткөндөн кийин, окууга кайтып келдим, анткени окуу улантылып жатты. Ошондон бери уулум «мен менен бирге окуйт». Окутуучулар шутка кылышат: «Биздин эң кичинекей студент!». Перерывдарда мен чыгып, эмизип, кайра сабакка кайтып келем. Биздин күндөрүбүз окуу жана иш арасында дайыма шашылыш өтөт.
Күлкүлүү окуялар
«Акчабыз дээрлик түгөнгөндө, мен жигитим менен бир жума бою жеткирүү кызматында иштедик. Бир жолу биз заказды алып бара жатканда — бул иттер үчүн тамак экен! Биз күлүп: «Ошончо окуп, эми иттерге тамак жеткирүүчү болобу?» деп жаттык. Бирок биз бул нерсени кыйынчылык катары эмес, юмор менен кабыл алдык.
Экинчи окуя Калифорнияда, Тахо көлүнүн жээгинде болду. Биз тамактануу үчүн токтодук, жана бир заматта бизге аюу келип жатканын көрдүк. Башында жигитим ишенген жок, бирок кийин өзү да көрдү. Биз коркуп, машинага акырын жакындай баштадык, ал эми аралык кыскарганда, качып, машинанын ичинде жабылды. Бул чоң аюу эле, жана кечинде алар тамак издеп чыгышат экен. Биз аюулар тууралуу белгилерди көргөнбүз, бирок алар жакындап келе жатканын ойлобоппуз.
Андан кийин бизге фотограф келип, бул аюу ошол токойдогу эң чоң аюулардан бири экенин, ал бир нече күндөн бери сүрөткө тартууга аракет кылып жатканын айтты. Биз шок болдук. Америка — бардык нерсени көрүүгө мүмкүнчүлүк берген өлкө.
Иш жана келечектеги пландар
Учурда мен психологияны бизнеске кантип колдонуу керектигин үйрөнүп жатам — бул багыт Industrial-Organizational Psychology деп аталат, жана АКШда негизинен өнүккөн.
Биз кызматкерлердин психикалык абалын жакшыртуу, алардын натыйжалуулугун жогорулатуу жана таланттарын, лидерлик сапаттарын өнүктүрүү жолдорун үйрөнүп жатабыз. Өнүккөн өлкөлөрдө жумушту адамдан бөлүп карап болбойт: кызматкерлердин жакшы сезиши маанилүү, ал үчүн баланс керек.
Окуу аяктаган соң, мен АКШда тажрыйба топтоп, өз билимимди Кыргызстанда колдонуп, компанияларга жана адамдарга коучинг жана психология аркылуу жардам берүүнү пландап жатам.
Менин жигитим кыргызстандык болуп, юникорн-компания түзүүнү кыялданат, башкаларды дүйнөлүк долбоорлорго шыктандырып. Биз экөөбүз тең бул жакта алган билимдерибизди жана тажрыйбабызды мекенибиздин пайдасына колдонууга умтулабыз жана бул үчүн бардык күч-аракеттерибизди жумшайбыз.
