Кеңеш Жусупов, көрүнүктүү публицист жана коомдук ишмер, 89 жашында дүйнөдөн кайтты.
2026-жылдын 14-мартында Кыргыз Республикасынын эл жазуучусу Кеңеш Жусупов 89 жашында дүйнөдөн кайтты. Бул тууралуу маалымат президенттин расмий сайтында жарыяланды.
Жусупов «Манас» II даражадагы ордени менен сыйланган, ошондой эле Токтогул атындагы Мамлекеттик сыйлыктын лауреаты болуп, Кыргыз Республикасынын Эмгектин баатыры наамын алган.
Келечектеги жазуучу 1937-жылдын 14-апрелинде Нарын облусунун Тянь-Шань районунда жайгашкан Эчки-Башы айылында төрөлгөн. Ал 1954-жылы Оттук айылындагы орто мектепти аяктап, 1961-жылы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин кыргыз тили жана адабияты факультетин бүтүргөн.
Жусупов өзүнүн эмгек жолун 1961-жылы Нарын шаарындагы Тянь-Шань облустук газетасында баштап, 1963-жылга чейин ошол жерде иштеген. Андан кийин ал Кыргыз ССР Министрлер Кеңешинин басма сөзүндөгү Мамлекеттик сырларды коргоо башкы башкармалыгында (Главлит) кызматтарда иштеген. Ар жылдары ал «Кыргызстан» басмаканасында редактор, Кыргызфильм киностудиясында сценарий редактору жана Нарын облусундагы Кыргыз жазуучулар союзунун адабий кеңешчиси болуп иштеген.
1986-жылдан тартып Кеңеш Жусупов жазуучулар союзунун башкармалыгынын секретары болуп, 1987-2020-жылдар аралыгында «Ала-Тоо» адабий журналында башкы редактор болгон.
Анын адабий карьерасы 1958-жылы «Ленинчил жаш» газетасында «Түш» аттуу баянынын жарыялануусунан башталган. Жусуповдун биринчи китеби «Жашоо кумары» 1965-жылы жарык көргөн, ал эми бир жылдан кийин СССР жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Кийинки жылдарда жазуучу бир нече китеп чыгарган, алардын арасында «Каралдым тоолор», «Жүрөгүм менин тоолордо», «Ыр сабындагы өмүр», «Күлгүн курак» жана «Тоолуктар баяны» бар. Бул чыгармалар ага кыргыз адабиятында кеңири популярдуулук жана таануу алып келген.
«Ыр сабындагы өмүр» китеби көрүнүктүү акын Алыкул Осмоновдун жашоосуна жана сүйүүсүнө арналган, 1975-жылы Кыргызстан Ленин комсомолунун сыйлыгына ээ болгон. Ошол эле жылы Москвада анын «Лесорубы» («Карагайчылар») аттуу баяндары жана повестери орус тилинде жарык көргөн.
Ашык Жакыпбеков менен биргеликте улуттук эпос «Манас» боюнча прозалык версиясын даярдаган. Мындан тышкары, Жусупов кыргыз элинин тарыхын, маданиятын, этнографиясын жана адабиятын камтыган «Кыргыздар» аттуу кеңири 40 томдук чыгарманы даярдоонун демилгечиси жана автору болгон.
Жазуучунун чыгармалары түрк, украин, өзбек, чех, орус, казак, татар, араб жана француз тилдерине которулган.
Кыргыз маданиятын өнүктүрүүгө кошкон зор салымы үчүн Кеңеш Жусупов көптөгөн сыйлыктарга жана наамдарга ээ болгон. Алардын арасында «Эмгек даңкы» медалы, Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы, Кыргыз Республикасынын «Эмгек сиңирген маданият ишмери» наамы, Токтогул атындагы Мамлекеттик сыйлык, «Манас» II даражадагы ордени, ошондой эле «Кыргыз Республикасынын эл жазуучусу» жана «Кыргыз Республикасынын Эмгектин баатыры» наамдары бар.
Ошондой эле ал ТЮРКСОЙдун алтын медалына ээ болуп, көптөгөн эл аралык сыйлыктардын лауреаты болгон.
Кеңеш Жусупов Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде, Ишеналы Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинде жана башка окуу жайларында ардактуу профессор болгон.
«Кеңеш Жусуповдун образы кыргыз элинин жүрөгүндө түбөлүккө калат. Жазуучунун жакындарына терең көңүл айтабыз», — деп айтылат расмий билдирүүдө.
Фото www
